ဒီကမ္ဘာကြီးမှာ လူတွေဟာ လေကောင်းလေသန့်ကို တမ်းတရင်း အသက်တွေ ဆုံးရှုံးနေရတာ ရင်နာစရာပဲ။ မကြာသေးခင်က ဝါရှင်တန်တက္ကသိုလ်ရဲ့ ကျန်းမာရေးဌာနက ထုတ်ပြန်တဲ့ ခန့်မှန်းချက် အရဆိုရင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် တစ်နှစ်တည်းမှာတင် လေထုညစ်ညမ်းမှုကြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ အချိန်မတိုင်ခင် သေဆုံးသွားတဲ့သူ အရေအတွက်ဟာ ၄.၇ သန်းတောင် ရှိခဲ့တယ်။ ၄.၇ သန်းဆိုတာ တကယ်ကို များလွန်း တယ်။ ဦးနှောက်ထိခိုက် ဒဏ်ရာရမှု (ရောဂါကြောင့်ဖြစ်သော စိတ်ဖောက်ပြန်မှု)တို့၊ ကားတိုက်တာတို့၊ ငှက်ဖျားတို့၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် သတ်သေတာတို့ အားလုံးပေါင်း သေတဲ့လူဦးရေနဲ့ အတူတူပဲဆိုတော့ ကိုယ်ရှူ နေတဲ့ လေထဲက အဆိပ်တွေက လူတွေကို ဒီလောက်ထိ ရက်ရက်စက်စက် သတ်နေတယ်ဆိုတာ ပေါ်လွင် နေတာပေါ့။
ကားတွေက လေထုညစ်ညမ်းမှုရဲ့ တရားခံအစစ်လား
လမ်းပေါ်က ကားတွေက တကယ်ကို လေထုညစ်ညမ်းမှုရဲ့ အဓိက တရားခံဆိုတာ ထင်ရှားပါတယ်။ လန်ဒန်လို မြို့ကြီးမှာ ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှုတွေက လေထုညစ်ညမ်းမှုရဲ့ ၆၀ % နီးပါးကို ဖြစ်စေပါတယ်။ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းဆိုတာ မနည်းဘူးနော်။ ကျွန်တော်တို့ မြို့ကြီးတွေမှာလည်း ဒီအတိုင်းပဲ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ကားတွေ များလာတာနဲ့အမျှ လေထုက ပိုညစ်လာတာပေါ့။ လျှပ်စစ်ကားတွေရဲ့ အိတ်ဇောက အခိုးအငွေ့ မထွက်တာတော့ တကယ်ကိုကောင်းတဲ့အချက်ပါ။ ဒါပေမဲ့ လျှပ်စစ်ကားတွေကနေ ထွက်တဲ့ အခြား အမှုန်အမွှားတွေ အကြောင်း ကိုလည်း သတိထားဖို့လိုတယ်ဆိုတာ သိလာရပြီ။
မထင်မှတ်ထားတဲ့ လေထုညစ်ညမ်းမှု တရားခံများ
များသောအားဖြင့် လူတွေက ကားအိတ်ဇောက ထွက်တဲ့ အခိုးအငွေ့ကိုပဲ လေထုညစ်ညမ်းမှုရဲ့ အဓိကတရားခံလို့ ထင်နေတတ်ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခုတော့ လျှပ်စစ်ကားကို ပြောင်းစီးရုံနဲ့ လေထု ညစ်ညမ်းမှု ပြဿနာကို အပြီးသတ် ဖြေရှင်းလို့မရဘူးဆိုတာ သိလာရပြီ။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဘရိတ်အုပ်တာ၊ တာယာနဲ့ လမ်းပွတ်တိုက်တာကနေ ထွက်တဲ့ အမှုန်အမွှားတွေကလည်း အန္တရာယ်ရှိနိုင်တယ်ဆိုတာကို လူတွေ သိပ်သတိမထားမိကြလို့ပဲ။
အန္တရာယ်အရှိဆုံး အမှုန်အမွှားလေးတွေဆိုတာ အချင်း ၀.၀၂၅ မီလီမီတာ (2.5 microns) ထက် သေးငယ်တဲ့ ဟာလေးတွေတဲ့။ မိုက်ကရွန် (micron) ဆိုတာ တိုင်းတာတဲ့ ယူနစ်တစ်ခုပေါ့။ တစ်မီလီမီတာရဲ့ အပုံတစ်ထောင်ပုံ တစ်ပုံ က တစ်မိုက်ကရွန် နဲ့ ညီမျှတယ်။
အဲဒါလေးတွေက အဆုတ်ထဲကို ရောက်သွားပြီး သွေးကြောတွေကနေ အခြား အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်း တွေ ဆီကိုပါ ပျံ့နှံ့သွားနိုင်တယ်။ အဲဒီလို အမှုန်အမွှားတွေကြောင့် နှလုံးရောဂါ၊ လေဖြတ်တာ၊ အဆုတ် ရောဂါနဲ့ ကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများလာနိုင်တယ်တဲ့။ ဗြိတိသျှအစိုးရရဲ့ စာရင်းဇယားတွေအရ လမ်းပေါ်က ကားတွေက နေထွက်တဲ့ အမှုန်အမွှား ၁၀ မီလီမီတာအောက် အရွယ်အစားရှိတဲ့အထဲက ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းဟာ အင်ဂျင် လောင်ကျွမ်း ရာက လာတာမဟုတ်ဘဲ တာယာတွေ၊ ဘရိတ်အုပ်ခုံတွေနဲ့ လမ်းတွေ တဖြည်းဖြည်း စုတ်ပြဲ သွားရာ ကနေ ထွက်လာတာတဲ့။
အချင်း ၂.၅ မီလီမီတာအောက် သေးငယ်တဲ့ အမှုန်အမွှားလေးတွေက အဆုတ်ထဲကို အလွယ်တကူ ရောက်ပြီး တစ်ကိုယ်လုံးကို ပျံ့နှံ့ကာ ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ ရောဂါတွေအထိ ဖြစ်နိုင်ခြေ များလာနိုင်တယ် ဆိုတာ တကယ်ကို သတိထားရမယ့်အချက်ပဲ။ ဆိုတော့ တာယာနဲ့ ဘရိတ်အုပ်ခုံတွေရဲ့ အရည်အသွေးကို မြှင့်တင်တာတို့၊ လမ်းတွေကို ပိုကောင်းအောင် ဖောက်လုပ်တာတို့ လုပ်ရင် အမှုန်အမွှားထွက်တာနည်း သွားနိုင်မလား မသိပါဘူး။
ဘရိတ်အုပ်ခုံတွေက ပိုတောင် အန္တရာယ်များနိုင်တယ်
အိတ်ဇောကထွက်တဲ့ အခိုးအငွေ့တွေလောက် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း မတင်းကျပ်တဲ့အပြင် အိတ်ဇောက မဟုတ်ဘဲ အခြားကနေထွက်တဲ့ အမှုန်အမွှားတွေကို သိပ်ပြီး လေ့လာထားတာလည်း မရှိသေးဘူး။ ဒါပေမဲ့ အခုတော့ အဲဒီအခြေအနေတွေ ပြောင်းလဲလာနေပြီ။ ဖေဖော်ဝါရီလမှာ ဆောက်သမ် တန် တက္ကသိုလ်က သုတေသီတွေ လုပ်ခဲ့တဲ့ လေ့လာမှုတစ်ခုမှာ ဘရိတ်အုပ်ခုံက ထွက်တဲ့ အမှုန်အမွှား တချို့ဟာ ဓာတ်ဆီအင်ဂျင်က ထွက်တဲ့ အခိုးအငွေ့အမှုန်အမွှားတွေထက် လူ့အဆုတ်ဆဲလ်တွေကို ပိုပြီး ပျက်စီးစေနိုင်တယ်လို့ တွေ့ရှိခဲ့ ကြတယ်။ အဲဒီလိုဖြစ်ရတာက အဓိကအားဖြင့် ကြေးနီဓာတ် ပါဝင်မှုနှုန်း ပိုများလို့တဲ့။ ကြေးနီဓာတ်က ဆဲလ်တွေနဲ့ DNA တွေကို ပျက်စီးစေနိုင်တယ်ဆိုတာ တော်တော်လေး အံ့သြစရာကောင်းသလို ကြောက်စရာ လည်းကောင်း တယ်။ ဒါကြောင့် ဘရိတ်အုပ်ခုံတွေ ထုတ်လုပ်တဲ့အခါ ကြေးနီပါဝင်မှုကို ဘယ်လို လျှော့ချမလဲ ဒါမှမဟုတ် အခြား ဘေးကင်းတဲ့ ပစ္စည်းတွေနဲ့ အစားထိုးလို့ ရမလားဆိုတာကို သုတေသီတွေ ပိုပြီး လေ့လာဖို့လိုမယ်။
“ကြေးနီဓာတ်များတဲ့ ကားဘရိတ်အုပ်ခုံ” ဆိုတာက ဘရိတ်အုပ်ခုံလုပ်တဲ့နေရာမှာ ကြေးနီကို အများကြီး ရောစပ်ပြီး သုံးထားတာကို ပြောတာပါ။ဘရိတ်အုပ်ရင် အပူတွေအများကြီး ထွက်တယ်။ ကြေးနီက အပူကို ကောင်းကောင်း စုပ်ယူပြီး ဖြန့်ထုတ်ပေးနိုင်လို့ ဘရိတ်မပူအောင် ထိန်းပေး တယ်။ဘရိတ်နင်းလိုက်တဲ့အခါ တစ်သမတ်တည်း ထိရောက်အောင် ကြေးနီက ထိန်းပေး တယ်။ဘရိတ်အုပ်ရင် တကျွီကျွီအသံတွေ မထွက်အောင် ကူညီပေးတယ်။ဘရိတ်အုပ်ခုံကို ပိုပြီး ကြာရှည်ခံအောင် ကြေးနီက လုပ်ပေးတယ်။ ဘရိတ်ပွတ်တိုက်လို့ ထွက်လာတဲ့ ကြေးနီမှုန်လေးတွေက မိုးရွာရင် ရေထဲပါပြီး မြစ်ချောင်းအင်းအိုင်တွေကို ရောက်တယ်။ ရေထဲက ငါးတွေ၊ သတ္တဝါတွေအတွက် အဆိပ်ဖြစ်စေတယ်။
လူကျန်းမာရေး ထိခိုက်မှုက အရေးကြီးဆုံး ပဲ။ ခုနောက်ပိုင်း လေ့လာတွေ့ရှိချက်တွေအရ ဒီကြေးနီပါတဲ့ ဘရိတ်ဖုန်မှုန့်လေးတွေကို ရှူမိရင် အဆုတ်ထဲက ဆဲလ်တွေကို ဓာတ်ဆီအင်ဂျင်က ထွက်တဲ့ မီးခိုးမှုန့်တွေ ထက်တောင် ပိုပြီး ဆိုးဆိုးရွားရွား ထိခိုက်စေနိုင်တယ်တဲ့။ ကြေးနီက ကျွန်တော်တို့ ဆဲလ်တွေနဲ့ DNA တွေကိုပါ ပျက်စီးစေနိုင်လို့ပါ။ တချို့နိုင်ငံတွေမှာ ဘရိတ်အုပ်ခုံတွေထဲက ကြေးနီပါဝင်မှုကို လျှော့ချဖို့ ဥပဒေတွေ ပြဋ္ဌာန်းနေပြီ။
လျှပ်စစ်ကားတွေက ပိုလေးလို့ ပိုညစ်ညမ်းနိုင်တာလား။
အတိအကျ ကိန်းဂဏန်းတွေတော့ မသိရပေမယ့် သိပ္ပံပညာရှင်တွေ ခန့်မှန်းထားတာက လျှပ်စစ်ကား တွေ ဟာ အခြားကားတွေထက် အိတ်ဇောက မဟုတ်ဘဲ တခြားကနေထွက်တဲ့ အမှုန်အမွှား တွေကို ပို ထုတ်လွှတ် နိုင်တယ်တဲ့။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ သူတို့ရဲ့ ဘက်ထရီတွေက ကားကို ပိုလေးစေလို့ ပွတ်တိုက်မှု ပိုများစေတာပေါ့။ အောက်စဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်က အချက်အလက်သိပ္ပံပညာရှင် ဟန်နာရစ်ချီ ပြောတာအရ ၂၀၂၃ ခုနှစ်မှာ လျှပ်စစ်ကား တစ်စီးရဲ့ ပျမ်းမျှအလေးချိန်က ၂,၁၃၃ ကီလိုဂရမ် ရှိပြီး သာမန်ကား တွေကတော့ ဗြိတိန်မှာ ၁,၅၀၀ ကီလိုဂရမ်နဲ့ အမေရိကမှာ ၁,၈၀၀ ကီလိုဂရမ်လောက်ပဲ ရှိတယ်တဲ့။ ကားတွေကလည်း တဖြည်းဖြည်း အရွယ်အစား ပိုကြီး လာတာနဲ့အမျှ လျှပ်စစ်ကားတွေက ပိုပြီး ညစ်ညမ်းစေနိုင်တဲ့ အန္တရာယ် ရှိလာနိုင်တယ်။ လျှပ်စစ် SUV တွေ၊ ထရပ်ကားတွေ ပိုပြီး ခေတ်စား လာနေပြီ ဆိုတော့ အဲဒီကားတွေဆို ပိုပြီး လေးမှာပဲ။ ဒါဆိုရင် အမှုန်အမွှား ထွက်တာလည်း ပိုများလာနိုင်တာပေါ့။
စွမ်းအင်ပြန်လည်ထုတ်လုပ်တဲ့ ဘရိတ်စနစ် Regenerative Braking ရဲ့ အားသာချက်
ဒါပေမဲ့ စိတ်အေးရတဲ့အချက်က လျှပ်စစ်ကားတွေဟာ ထင်ထားတာထက် လေထု ညစ်ညမ်းနိုင် ပေမယ့် တခြားကားတွေထက်တော့ အများအားဖြင့် ညစ်ညမ်းမှု နည်းပါးနေပါသေးတယ်။ အဲဒါက သူတို့မှာ regenerative braking လို့ခေါ်တဲ့ နောက်ထပ် ဘရိတ်စနစ်တစ်ခု ပါလို့ပါပဲ။ ကားမောင်းသူက accelerator (အရှိန်မြှင့်စက်) ကို လွှတ်လိုက်တဲ့အခါ ကားရဲ့ ဆက်သွားနေတဲ့ အရှိန်ကို အသုံးချပြီး ဘက်ထရီကို ပြန်အားသွင်း ပေးတယ်။ အဲဒီလိုနဲ့ ကားကလည်း နှေးသွားတာပေါ့။ အဲဒီစနစ်က ဘရိတ်အုပ်ခုံတွေနဲ့ သီးခြားလွတ်လပ်စွာ အလုပ်လုပ်တာမို့ လေထု ညစ်ညမ်းစေတဲ့ အမှုန်အမွှားတွေ ထွက်လာနိုင်တဲ့ အကြောင်းရင်းတစ်ခုကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်တယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်က လေ့လာမှုတစ်ခုရဲ့ ခန့်မှန်းချက်အရ regenerative braking ကို ဘရိတ်အုပ်ဖို့ အမြဲတမ်းသုံးမယ်ဆိုရင် လျှပ်စစ်ကား တစ်စီးဟာ မြို့ထဲ လမ်းတွေပေါ်မှာ တစ်ကီလိုမီတာကို အမှုန်အမွှားသေးသေးလေး ၁၄ မီလီဂရမ် လောက်ပဲ ထုတ်လွှတ် နိုင်တယ်တဲ့။ ဒါပေမဲ့ ဓာတ်ဆီကားတွေက ၁၈ မီလီဂရမ်လောက်နဲ့ ဒီဇယ်ကားတွေကတော့ အိတ်ဇောက အခိုးအငွေ့တွေပါ ထည့်တွက်ရင် ၂၀ မီလီဂရမ်လောက် ထုတ်လွှတ်နိုင်တယ်တဲ့။ ဒါဆိုတော့ လျှပ်စစ်ကား တွေက ရိုးရိုးကားတွေထက် လေထုကို ပိုပြီး မညစ်ညမ်းစေဘူးဆိုတာ သိရတာ စိတ်အေး ရပါတယ်။ Regenerative braking စနစ်က တကယ်ကို နှစ်ဖက်လှ အကျိုးရှိတဲ့ တီထွင်မှုပဲ။
“regenerative braking” (စွမ်းအင်ပြန်လည်ထုတ်လုပ်တဲ့ ဘရိတ်စနစ်) က မလိုအပ်ဘဲ ဘရိတ်ကို အများကြီး နင်းစရာမလိုတော့ဘဲ ဘရိတ်ပွန်းတာ၊ ဘရိတ်ဖုန်ထွက်တာကို လျှော့ချပေးပါတယ်။
ကားမောင်းနေရင်း accelerator (အရှိန်မြှင့်စက်) ကို ဖြုတ်လိုက်တာနဲ့ ကားရဲ့ ရွေ့လျားနေတဲ့ အရှိန် (kinetic energy) ကို အလဟဿဖြစ်မသွားစေဘဲ လျှပ်စစ်စွမ်းအင်အဖြစ် ပြောင်းလဲ ပေးပါတယ်။ ဒီစွမ်းအင်ကို ကားရဲ့ ဘက်ထရီထဲကို ပြန်သွင်း ပေးတာကြောင့် ကားကလည်း အလိုအလျောက် အရှိန်လျော့ သွားတာပေါ့။ ဒီလိုနည်းနဲ့ ဘရိတ်အုပ်စရာမလိုဘဲ အရှိန်ထိန်းပြီးသားဖြစ်သလို ဘက်ထရီကိုလည်း အားပြန် ဖြည့်ပြီးသား ဖြစ်သွားတယ်။ ပုံမှန်ဘရိတ်တွေလို ဘရိတ်အုပ်ခုံတွေ ပွတ်တိုက်မှု ကနေ လေထု ညစ်ညမ်း စေတဲ့ အမှုန်အမွှား (particulate matter) တွေ ထွက်တာကို သိသိသာသာ လျှော့ချ ပေးနိုင်ပါတယ်။ လျှပ်စစ်ကားတွေက အိတ်ဇောကနေ ညစ်ညမ်းမှု မထုတ်လွှတ်သလို ဒီဘရိတ်စနစ်ကြောင့် ဘရိတ် ပွတ်တိုက်မှုကနေ ထွက်တဲ့ ညစ်ညမ်းမှုတွေပါ လျော့ကျသွားတာဖြစ်လို့ ပတ်ဝန်းကျင်အတွက် ပိုပြီး ကောင်းမွန်တာပေါ့။
ဘယ်လိုလုပ်ကြမလဲ
ဒီတော့ လေထုညစ်ညမ်းမှုကို လျှော့ချဖို့ဆိုရင် ကားအသုံးပြုမှုကို လျှော့ချဖို့အပြင် အခြား နည်းလမ်း တွေကိုလည်း စဉ်းစားဖို့လိုမယ်။ ဥပမာ အများသုံးသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ်ကို ပိုကောင်းအောင် လုပ်တာတို့၊ စက်ဘီးစီးတာ၊ လမ်းလျှောက်တာတွေကို အားပေးတာတို့ လုပ်သင့်တယ်လို့ မြင်ပါတယ်။ လျှပ်စစ်ကားတွေရဲ့ ဘရိတ်နဲ့ တာယာကထွက်တဲ့ အမှုန်အမွှားတွေကို ဘယ်လိုလျှော့ချမလဲဆိုတဲ့ နည်းပညာ တွေကိုလည်း ဆက်ပြီး လေ့လာဖွံ့ဖြိုးဖို့ လိုမယ်။
လူတစ်ဦးချင်းစီအတွက် သင်ခန်းစာများ —
- မလိုအပ်ပဲ ကားမသုံးပါနဲ့
နီးနီးနားနားသွားမယ်ဆိုရင် လမ်းလျှောက်တာ၊ စက်ဘီးစီးတာကို ပိုပြီး စဉ်းစားပါ။ ကားကို တကယ်လိုအပ်မှ သုံးပါ။ ကားအတူတူ စီးနိုင်ရင်လည်း စီးပါ။
ကားသေးသေးလေးတွေကို ပိုပြီး စဉ်းစားပါ
မိသားစုဝင်နည်းရင် ကားအကြီးကြီးတွေ မလိုပါဘူး။ ကားသေးသေးလေးတွေက လေထုညစ်ညမ်းမှု နည်းစေသလို လမ်းအန္တရာယ်လည်း နည်းစေနိုင်ပါတယ်။ အရမ်းကြီးတဲ့ ကားဘက်ထရီတွေပေးတဲ့ အပိုထပ်ဆောင်း ခရီးအကွာအဝေးကိုလည်း လူအများစုက တကယ်တမ်း မလိုအပ်ကြဘူး။
ဘတ်စ်ကားတို့၊ ရထားတို့လို အများသုံးယာဉ်တွေကို ပိုပြီး အသုံးပြုပါ။ ဒါမှ လမ်းပေါ်မှာ ကားအရေအတွက် လျော့ပြီး လေထုညစ်ညမ်းမှုလည်း နည်းသွားမှာပါ။
- လျှပ်စစ်ပစ္စည်းတွေကို ချွေတာသုံးပါ
မီးမလိုရင် ပိတ်ပါ၊ လျှပ်စစ်ပစ္စည်းတွေကို အကျိုးရှိရှိ သုံးပါ။
- သစ်ပင်တွေ စိုက်ပျိုးပါ
သစ်ပင်တွေက လေထဲက ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ကို စုပ်ယူပြီး အောက်ဆီဂျင် ထုတ်ပေးပါတယ်။
သိပ္ပံပညာရှင်များအတွက် တိုက်တွန်းချက်
- အိတ်ဇောမဟုတ်တဲ့ အမှုန်အမွှားတွေကို ပိုပြီး လေ့လာပါ
ဘရိတ်၊ တာယာနဲ့ လမ်းကနေထွက်တဲ့ အမှုန်အမွှားတွေရဲ့ အန္တရာယ်ကို ပိုပြီး နားလည်အောင် သုတေသနတွေ အများကြီး လုပ်ဖို့လိုပါတယ်။
- ဘေးကင်းပြီး ညစ်ညမ်းမှုနည်းတဲ့ ပစ္စည်းတွေကို ရှာဖွေပါ
ကားတာယာ၊ ဘရိတ်အုပ်ခုံတွေနဲ့ လမ်းဖောက်လုပ်တဲ့နေရာမှာ သုံးတဲ့ ပစ္စည်းတွေကနေ ညစ်ညမ်းမှု အနည်းဆုံးဖြစ်အောင် ဘယ်လို ပြောင်းလဲနိုင်မလဲဆိုတာကို စဉ်းစားပြီး သုတေသန လုပ်ပါ။
- လျှပ်စစ်ကားတွေရဲ့ ညစ်ညမ်းမှုကို လျှော့ချမယ့် နည်းပညာတွေ ဖန်တီးပါ
လျှပ်စစ်ကားတွေ ပိုလေးလို့ ပွတ်တိုက်မှုများပြီး အမှုန်အမွှားတွေ ပိုထွက်တာကို ဘယ်လို ကာကွယ်မလဲဆိုတဲ့ နည်းလမ်းသစ်တွေကို ရှာဖွေပါ။ Regenerative braking စနစ်ကို ပိုကောင်းအောင် လုပ်လို့ရမလား စဉ်းစားပါ။
စက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များအတွက် တိုက်တွန်းချက်
- ညစ်ညမ်းမှုနည်းတဲ့ ထုတ်ကုန်တွေကို ထုတ်လုပ်ပါ
ကားတွေ၊ စက်ရုံတွေနဲ့ အခြားစက်မှုလုပ်ငန်းတွေမှာ လေထုကို ညစ်ညမ်းစေတဲ့ ထုတ်လွှတ်မှုတွေကို အတတ်နိုင်ဆုံး လျှော့ချပါ။
- သဘာဝနဲ့ လိုက်လျောညီထွေတဲ့ နည်းပညာတွေကို အသုံးပြုပါ
ရေရှည်တည်တံ့နိုင်မယ့် စွမ်းအင်တွေကို အသုံးပြုပြီး ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို ပြောင်းလဲပါ။
- တာဝန်ယူမှုရှိတဲ့ လုပ်ငန်းတွေကို လုပ်ကိုင်ပါ
ကိုယ့်ရဲ့ လုပ်ငန်းတွေကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ လူတွေရဲ့ ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်မှု မရှိအောင် အမြဲတမ်း သတိထားပြီး လုပ်ကိုင်ပါ။
မူဝါဒချမှတ်သူများအတွက် တိုက်တွန်းချက်
- လေထုညစ်ညမ်းမှုနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ တင်းကျပ်တဲ့ ဥပဒေတွေ ပြဋ္ဌာန်းပါ။
အိတ်ဇောကထွက်တဲ့ အခိုးအငွေ့တွေတင် မဟုတ်ဘဲ အခြားအမှုန်အမွှားတွေအတွက်ပါ တင်းကျပ်တဲ့ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေ လုပ်ပါ။
- သန့်ရှင်းတဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ်ကို အားပေးပါ
အများသုံးယာဉ်တွေ ပိုကောင်းလာအောင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံပါ။ စက်ဘီးစီးတာနဲ့ လမ်းလျှောက်တာကို အားပေးတဲ့ အခြေခံအဆောက်အအုံတွေ တည်ဆောက်ပါ။ လျှပ်စစ်ကားတွေ သုံးစွဲမှုကို အားပေးတဲ့ မူဝါဒတွေ ချမှတ်ပါ။
- သန့်ရှင်းတဲ့ စွမ်းအင်ကို အားပေးပါ
ကျောက်မီးသွေးလိုမျိုး ရုပ်ကြွင်းလောင်စာတွေကို အသုံးပြုတာကို တဖြည်းဖြည်း လျှော့ချပြီး ဆိုလာ၊ လေအားလိုမျိုး သန့်ရှင်းတဲ့ စွမ်းအင်တွေကို ပိုပြီး အားပေးပါ။
- ပြည်သူတွေကို ပညာပေးပါ
လေထုညစ်ညမ်းမှုရဲ့ အန္တရာယ်နဲ့ လျှော့ချနိုင်မယ့် နည်းလမ်းတွေကို လူတွေ သိအောင် ပညာပေး အစီအစဉ်တွေ လုပ်ပါ။
ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး EV ကုမ္ပဏီ
BYD တရုတ်ကုမ္ပဏီကြီးက ၂၀၂၃ မှာ လျှပ်စစ်ကား (EV) အစီးရေ သုံးသန်း ထုတ်လုပ်ခဲ့လို့ ကမ္ဘာ့ အကြီးဆုံး EV ကုမ္ပဏီ ဖြစ်လာတယ်။ Tesla ကတော့ အမေရိကန်ကနေ အများဆုံးထုတ်တဲ့ကုမ္ပဏီဖြစ်ပြီး ၂၀၂၃ မှာ ၁.၈ သန်း ထုတ်လုပ်ခဲ့လို့ ကမ္ဘာမှာ ဒုတိယနေရာ ရတယ်။ Volkswagen, GM, Stellantis တို့က တော့ ထိပ်ဆုံး ၅ ခုထဲမှာ ပါဝင်တဲ့ အခြား EV ထုတ်လုပ်သူတွေပဲ။
စွမ်းအင်အသွင်ကူးပြောင်းရေး
ဒီလို EV ထုတ်လုပ်မှုတွေ တိုးလာပြီး လျှပ်စစ်ကားတွေဟာ စွမ်းအင်အသွင်ကူးပြောင်းရေးအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်ပေမယ့် အခုအချိန်မှာတော့ လုံးဝညစ်ညမ်းမှုမရှိဘူးလို့ ပြောလို့မရသေးပါဘူး။ ဒါကြောင့် လျှပ်စစ်ကား တွေကို ပိုပြီး သန့်ရှင်းအောင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲဆိုတာကို ဆက်ပြီး လေ့လာတီထွင်သွားဖို့ လိုတယ်။ လေထုညစ်ညမ်းမှုကို လျှော့ချဖို့ဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ အပြုအမူတွေအပြင် အစိုးရရဲ့ မူဝါဒတွေနဲ့ နည်းပညာရဲ့ တိုးတက်မှုတွေအားလုံး ပေါင်းစပ်မှသာ ထိရောက်တဲ့ ရလဒ်ကို ရရှိနိုင်မှာပါ။ ကျွန်တော်တို့အားလုံး ဝိုင်းဝန်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှသာ ကမ္ဘာကြီး သန့်ရှင်းပြီး ကျန်းမာပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်နိုင်တဲ့နေရာ ဖြစ်လာမှာပါ။ အခုကစပြီး တက်တက်ကြွကြွ ပါဝင်ကြရအောင်။
လေထုသန့်ရှင်းရေးအတွက် ကျွန်တော်တို့ ဘာတွေ ထပ်လုပ်နိုင်သေးတယ်လို့ ထင်ပါသလဲ။
မူရင်း – Electric vehicles also cause air pollution, The Economist, Apr 2025
