The Corner

The Corner

cropped-Logo_round_grey-background.png

KIDD

KIDD

လက်နက်လား၊ လာမယ် … ကြာမယ် 

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက တစ်ကမ္ဘာလုံးကို လက်နက်ရောင်းလာတာ ကြာပါပြီ။ ၂၀၂၁ နဲ့ ၂၀၂၅ အကြား သူ့ရဲ့ လက်နက်ရောင်းအားဟာ ရုရှား၊ တရုတ် နဲ့ ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) တို့ စုစုပေါင်းရောင်းအားကို ကျော်လွန်ပြီး တစ်ကမ္ဘာလုံးလက်နက်အရောင်းအဝယ်ရဲ့ ၄၂% ထိ ရောက်သွားပါတယ်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ အမေရိကန်ရဲ့ ဥရောပကို လက်နက်ရောင်းအားဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ ငါးနှစ်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် ၂၁၇% မြင့်တက်သွားပါတယ်။ စစ်အေးတိုက်ပွဲပြီးတဲ့နောက် ဥရောပနိုင်ငံတွေဟာ သူတို့ရဲ့ လက်နက်အင်အားကို အမြန်ဆုံး ပြန်လည် တည်ဆောက်ကြရာမှာ အမေရိကန်တိုက်လေယာဉ်တွေ၊ ကာကွယ်ရေးစနစ်တွေ၊ တာဝေးပစ်ဒုံးပျံတွေအပေါ်မှာ ပုံအောလာကြပါတယ်။ ယခုလက်ရှိအခါမတော့ ဥရောပနိုင်ငံတွေမှာ အဝယ်သမားတွေအနေနဲ့ နောင်တရတဲ့ခံစားချက်တွေ ရှိလာပါတယ်။ အီရန်စစ်ပွဲနဲ့ တိုင်ပတ်နေတဲ့ အမေရိကဟာ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းတင်ပို့မှုတွေ နောက်ကျနိုင်ကြောင်း ဝယ်လက်ဖြစ်တဲ့ ဥရောပနိုင်ငံတွေကို အသိပေးလာပါတယ်။ ယခု တင်ပို့နေသည့် […]

လက်နက်လား၊ လာမယ် … ကြာမယ်  Read More »

လင်းယုန်နေရာ နဂါး မလာ

၂၀၂၆ မေလထုတ် The Economist Magazine ပါ The gutting of USAID has left a void China will not fill ကို ပြန်ဆိုသည်။ အမျိုးသမီးနဲ့ ကလေးငယ်တွေကို အကူအညီအပေးဖို့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ “ပြည်ကြီးခင်” ဆိုတဲ့ အဖွဲ့ကို ၁၉၉၇ ခုနှစ်မှာ မြန်မာပြည်မှာ စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၂၅ခုနှစ် အမေရိကန်အစိုးရရဲ့ ဘတ်ဂျက် ဖြတ်တောက်မှုခံရအပြီး တစ်လအတွင်းမှာ ပြည်ကြီးခင်ဟာ အဖွဲ့ရဲ့ သက်တမ်းအကြာဆုံး ဝန်ထမ်း ၁၄ ယောက်ကို ဆုံးရှုံးလိုက်ရပါတယ်။ သူတို့တွေဟာ HIV ဝေဒနာရှင်များနဲ့ နှစ်ပေါင်းများစွာလက်တွဲခဲ့ပြီး ဝေဒနာရှင်တွေနဲ့ ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ကြသူတွေပါ။ မကြာခင်မှာဘဲ အင်အားပြင်းငလျင်ကြီး လှုပ်ခတ်လိုက်တဲ့အခါ အအေးပေး စနစ်တွေ အားလုံးထိခိုက်သွားပြီး

လင်းယုန်နေရာ နဂါး မလာ Read More »

သမ္မတများ၊ စစ်များ

အရပ်သား အမေရိကန်သမ္မတတွေရဲ့ တာဝန်တွေထဲမှာ Commander in Chief (စစ်ဦးစီးချုပ်) တာဝန်လည်း ပါဝင်ပါတယ်။ အမေရိကန် ကြည်းတပ်၊ လေတပ်၊ ရေတပ် အားလုံးဟာ အရပ်သားသမ္မတရဲ့ အုပ်ချုပ်မှုအောက်မှာ ရှိပါတယ်။ ဒီဆောင်းပါးမှာ အမေရိကန်သမ္မတ အဆက်ဆက် စစ်ပွဲတွေနဲ့ ကြုံရတဲ့အခါ Commander in Chief အနေနဲ့ ဘယ်လို ကိုင်တွယ်ခဲ့ကြလဲဆိုတာကို စုဆောင်းတင်ပြထားပါတယ်။ သမ္မတတွေရဲ့ အထုပ္ပတ္တိ မဟုတ်ပါ။ စစ်အတွင်းကာလ သူတို့ရဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှု၊ စစ်အပေါ် သဘောထား စတာတွေဖြစ်ပါတယ်။ အခုလက်ရှိ အမေရိကန်ဆင်နွှဲနေတဲ့ စစ်ပွဲမှာ ရှေးယခင်က သမ္မတကြီးတွေ၊ Commander in Chief တွေများ ဗျူဟာချ ကွပ်ကဲကြရင် ဘယ်လိုတွေများ ပြောင်းသွားမလဲ တွေးကြည့်မိပါတယ်။ ဂျော့ချ်ဝါရှင်တန် (၁၇၈၉ – ၁၇၉၇) “သစ္စာတရားနဲ့ တရားမျှတမှုကို နိုင်ငံအားလုံးအပေါ် ကျင့်သုံးပါ။

သမ္မတများ၊ စစ်များ Read More »

မင်နီးယားပိုးလစ်စ်၊ စိန့်ပေါလ် က မပြီးသေးသော ပန်းချီကား

ဖေဖော်ဝါရီလထဲကို ဝင်လာပြီမို့လို့ မင်နီးယားပိုးလစ်စ်နဲ့ စိန့်ပေါလ်တို့မှာ နှင်းထုကြီး အရည်ပျော်စပြုလာပါပြီ။ အလားတူပဲ ရီနီဂွဒ်နဲ့ ပရစ်တီတို့ သေနတ်ပစ်ခတ်ခံရ သေဆုံးမှုကြောင့် လူထုအုံကြွမှု အကြီးအကျယ်ဖြစ်ခဲ့ပြီးတဲ့နောက် ဖေဖော်ဝါရီလထဲမှာ ပြည်ထောင်စုအစိုးရရဲ့ အလျှော့ပေးလာမှုကို စတင်မြင်တွေ့ရပါတယ်။ သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က I.C.E အဖွဲ့ဝင်အင်အားကို လျှော့ချဖို့ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်နေ့မှာ အမိန့်ပေးလိုက်ပြီး I.C.E အဖွဲ့ဝင်တွေ စတင်ထွက်ခွာသွားကြကာ အခုတော့ အင်အား ၅၀၀ ခန့်သာ မင်နီးယားပိုးလစ်စ်နဲ့ စိန့်ပေါလ်မှာ ကျန်ပါတော့တယ်။ အင်အား ၂,၀၀၀ နဲ့ ၃,၀၀၀ ကြား အသုံးပြုပြီး ၂ လကြာ စစ်ဆင်ရေးရဲ့ အဆုံးသတ်ဖြစ်ပါတယ်။ သို့ပေမဲ့ စစ်ဆင်ရေးဟာ မြို့ပေါ်ကနေ ဆင်ခြေဖုံးနေရာတွေကို ရောက်သွားတယ်လို့ အချို့အကဲခတ်တွေက ဆိုပါတယ်။ နယ်ခြားဘုရင်ကြီးလို့ နာမည်ကျော်တဲ့

မင်နီးယားပိုးလစ်စ်၊ စိန့်ပေါလ် က မပြီးသေးသော ပန်းချီကား Read More »

I.C.E ရဲ့ ကျည်ဆန် ထရမ့်ကိုမှန်

ဗီဒီယိုကို မြင်လိုက်လိုက်ရခြင်းမှာ သမင်တစ်ကောင်ကို ခွေးအတွေ ဝိုင်းဆွဲနေ ကြတဲ့ Animal Planet ထဲက မြင်ကွင်းလို့ ထင်လိုက်မိပါတယ်။ သေချာကြည့်တော့မှ လူတစ်ယောက်ကို ယူနီဖောင်းဝတ် အခြား လူခြောက်ယောက်လောက်က ဝိုင်းဆွဲထိုးနှက်နေကြတာပါ။ အဲဒီလူ လဲကျ သွားခါနီးမှာ သေနတ်သံ ၁၀ ချက်လောက် ကြားလိုက်ရပြီး ဝိုင်းအုံနေတဲ့ယူနီဖောင်းဝတ်တွေက ပစ္စတိုတွေ အသင့်အနေအထားနဲ့ တဖြည်းဖြည်း နောက်ကို ဆုတ်သွားချိန်မှာ ခုနလူက ပက်လက်လန် လဲကျနေတာကို တွေ့လိုက်ရပါ တယ်။ ဘေးနားက အသံတွေမှာ “နင်တို့ဘာလုပ်တာလဲ၊ နင်တို့ ဘာလုပ်လိုက်ကြတာလဲ” ဆိုတဲ့အသံ တွေကြားနေရပါတယ်။ အစကနေ ပြန်ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ ခေါင်းစွပ်ဆောင်းထားတဲ့ လူတစ်ယောက်က ဖုန်းကို လက်တစ်ဖက် နဲ့ကိုင်ရင်း ဗီဒီယိုရိုက်နေပါတယ်။ ကျန်လက်တစ်ဖက်က လာနေတဲ့ကားကို ဆက်လာဖို့ လက်ပြနေပါ တယ်။

I.C.E ရဲ့ ကျည်ဆန် ထရမ့်ကိုမှန် Read More »

Good အရေးအခင်း

မင်နီယားပိုးလစ်စ်နဲ့ စိန့်ပေါ မြို့ညီနောင်ဟာ မင်နီဆိုးတား ပြည်နယ်ထဲမှာ ရှိပါတယ်။ မင်နီဆိုးတားဆိုတာ ရေကန်ပေါင်း ၁၀,၀၀၀ ရှိတဲ့မြေ လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ အဲဒီကန်ကြီးတွေထဲမှာ နာမည်ကျော် မစ္စစ္စပီမြစ်ကြီး မြစ်ဖျားခံရာ ကန်ကြီးလည်းပါပါတယ်။ ကနေဒါနဲ့ ထိစပ်နေတဲ့ မြို့ညီနောင် မင်နီးယားပိုးလစ်စ် နဲ့ စိန့်ပေါတို့ဟာ နိုင်ငံရပ်ခြားက ဒုက္ခသည်တွေကို ခိုလှုံခွင့်ပေးပြီး နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုတဲ့နေရာမှာ နာမည်ကျော်ပါတယ်။ ၂၀၁၇ လောက်မှာဆိုရင် မြန်မာပြည်က ပြောင်းရွှေ့ အခြေချ လာတဲ့ ကရင် မိသားစု ၆,၀၀၀ လောက်ရှိပါတယ်။ အခြေချ နေထိုင်သူတွေထဲမှာ ဆိုမာလီယာနိုင်ငံက ဆိုမာလီလူမျိုးတွေ လည်းများပါတယ်။ မကြာသေးခင်က ဆိုမာလီယာ အမျိုးသမီး တစ်ယောက် ပြည်နယ်လွှတ်တော်မှာ အမတ်ဖြစ်လာပြီး ရွေးကောက်ခံရတဲ့ စိန့်ပေါ မြို့တော်ဝန် ဆိုရင် လည်း

Good အရေးအခင်း Read More »

DRAGON ခံတွင်း DONALD ဆင်း

၂၀၂၅ ခုနှစ်ထဲမှာ အသံအကျယ်ဆုံးက သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ပါ။ သမ္မတ ဒီကရီ အမိန့်တွေကို အတွဲလိုက် ထုတ်ပြန်ပြီး သူ့ရဲ့ ပစ်မှတ်တွေကို တစ်ခုပြီးတစ်ခု ပစ်ခဲ့ပါတယ်။ အီလွန်မတ်စ်က်ရဲ့ အကူအညီနဲ့ ပြည်ထောင်စု အုပ်ချုပ်ရေး ယန္တရားကြီးကို ဖြိုခွဲဖို့ လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ “Liberation Day” မှာ ကုန်သွယ်ခွန် စည်းမျဉ်းတွေ ပြန်ဆွဲခဲ့ပါတယ်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာလည်း ငြိမ်းချမ်းရေးတွေ ဖြစ်စေသလို စစ်ပွဲတွေနဲ့လည်း ခြိမ်းခြောက် ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့လည်း အကျိုးအမြတ်အရဆုံးသူက တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင်းဖျင် ဖြစ်သွားပါတယ်။ ဒီနှစ်ထဲမှာ ထရမ့်က ကုန်သွယ်ခွန်ကို လက်နက် အဖြစ် အသုံးချပြီး တိုးလျှိုးလာအောင် ကြိုးစားခဲ့တာကို တရုတ်ဘက်က ကောင်းကောင်းခုခံနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ အသာစီးရသွားတဲ့ ရှီက အမေရိကန်ဟာ ဘယ်လောက်အထိ သူ့ရဲ့ မူဝါဒတွေအပေါ်  မှီခိုနေရကြောင်း

DRAGON ခံတွင်း DONALD ဆင်း Read More »

ဗော့ဒကာ၊ ချပါတီ နဲ့ ဟမ်ဘာဂါတို့ရဲ့ သုံးပွင့်ဆိုင်အချစ်

၂၀၂၅ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၄ရက်နေ့မှာ ရုရှားသမ္မတ ဗလာဒီမာ ပူတင်ဟာ အိန္ဒိယ – ရုရှား (၂၃) ကြိမ်မြောက် ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲအတွက် ဒေလီမြို့ကို ဆိုက်ရောက်လာပါတယ်။ ဒါဟာ ယူကရိန်းနဲ့ စစ်စတင်တဲ့ ၂၀၂၂ ကတည်းက အခုထိ သူ့ရဲ့ ပထမဆုံး အိန္ဒိယနိုင်ငံ ခရီးစဉ် ဖြစ်ပါတယ်။ ရင်းနှီးနွေးထွေးမှုတွေ အပြည့်နဲ့ ခရီးစဉ်ပါ။ ဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီရဲ့ အိန္ဒိယအိမ်တော်မှာ သီးသန့် ညစာစားပွဲ၊ တစ်နေကုန်မယ့် ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲ၊ သမ္မတအိမ်တော် ညစာစားပွဲ၊ ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးဖခင်ကြီး မဟတ္တမဂန္ဒီရဲ့ အမှတ်တရနေရာ အလည်ခရီး၊ စတဲ့ အစီအစဉ်တွေနဲ့ ပူတင့်ကို အိန္ဒိယက အခမ်းနားဆုံးအကြီးကျယ်ဆုံး ဧည့်ခံကြိုဆိုခဲ့ပါတယ်။ အိန္ဒိယ နဲ့ ရုရှားတို့မှာ နက်ရှိုင်းကြာမြင့်တဲ့ ဆက်ဆံမှု ရှိခဲ့တာပါ။ စစ်အေးတိုက်ပွဲအတွင်း အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေအကြား

ဗော့ဒကာ၊ ချပါတီ နဲ့ ဟမ်ဘာဂါတို့ရဲ့ သုံးပွင့်ဆိုင်အချစ် Read More »

ပါဝါအရှိဆုံး ဒု သမ္မတ

ရယ်စရာ ပျက်လုံးတစ်ခုကြားဖူးပါတယ်။ အသက် ၈၀ အဘွားကြီး လူအိုရုံကို ရောက်လာတော့ ကျွေးမွေး စောင့်ရှောက်မယ့် သားသမီးမရှိဘူးလားလို့ မေးပါတယ်။ အဘွားကြီး က သား နှစ်ယောက်ရှိ ကြောင်း ဖြေတော့ သား နှစ်ယောက်က မစောင့် ရှောက်ဘူးလားလို့ ထပ်မေးကြပါတယ်။ အဲဒီတော့ အဘွားကြီးက ဖြေပါတယ်။ “သားနှစ်ယောက်ရှိတာ အကြီးကောင်က သင်္ဘောသား ဖြစ်သွားပြီးကတည်းက ဘာသတင်းမှ မရတော့ဘူး။ အငယ်ကောင်လည်း တူတူပဲ၊ ဒု-သမ္မတ ဖြစ်သွားပြီး ကတည်းက ဘာသံမှကို မကြားရတော့ဘူး”။ ပြက်လုံးက ဒု-သမ္မတတွေ အရာမဝင်ပုံကို လှောင်ပြောင်ထားတာပါ။ အမေရိကန်မှာ ဒု-သမ္မတနဲ့ သမ္မတဟာ အတော်ကွာပါတယ်။ သမ္မတက အိမ်ဖြူတော်ကို အပိုင်စားရပေမယ့် ၁၉၈၀ ဝန်းကျင်လောက်အထိ ဒု-သမ္မတအတွက် သတ်မှတ်ထားတဲ့ စံအိမ်မရှိဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

ပါဝါအရှိဆုံး ဒု သမ္မတ Read More »

ကြပ်ကြပ်သတိထား နိုင်ဂျီးရီးယား

“ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံကို ကျူးကျော်သိမ်းပိုက်ဖို့ အမေရိကန်သမ္မတက စဉ်းစားနေတယ် ကြားရတော့ ကျွန်တော်တို့ ရှော့ခ် ရသွားတယ်” နိုင်ဂျီးရီးယားရီးယားသမ္မတ ဘိုလာတီနူဘူရဲ့ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ က  CNN သတင်းဌာနကို ပြောခဲ့တာပါ။ ရလည်း ရလောက်ပါပေတယ်။ အာဖရိကမှာ လူဦးရေအများဆုံး နိုင်ငံ ဟာ သူ့ရဲ့ အကြီးမားဆုံး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ အမေရိကန်နိုင်ငံကြီးကို ဘာခြိမ်းခြောက်မှုမျိုးမှ မလုပ်ခဲ့ပါဘူး။ နိုင်ဂျီးရီးယားသားတွေက ထရမ့်ကို အကြီးအကျယ်ထောက်ခံသူတွေပါ။ ဒီနှစ် စစ်တမ်းတစ်ခုမှာ ၇၉ % သော နိုင်ဂျီးရီးယားတွေက ထရမ့်ဟာ ကမ္ဘာ့အရေးမှာ မှန်မှန်ကန်ကန်လုပ်ဆောင်မယ်လို့ ယုံကြည် ကြောင်း ထုတ်ဖော်ခဲ့ပါတယ်။ ပြူး သုတေသနဌာနက နိုင်ငံပေါင်း ၂၄ နိုင်ငံမှာ စစ်တမ်းကောက်ရာမှာ ရရှိတဲ့ အကြီးဆုံး ထောက်ခံမှုပါ။ ဒါပေမဲ့ ထရမ့်က သိနေတယ်။

ကြပ်ကြပ်သတိထား နိုင်ဂျီးရီးယား Read More »