The Corner

Menu

The Corner

cropped-Logo_round_grey-background.png

Feature

Feature article

ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆုနှင့် တောတွင်း ဥပဒေ – မောင်လူထွန်း

Leave a Comment / Feature, အတွဲ (၃၆), ဥရောပ /

(ပုံစာ) ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် နာဗီ ပိလေး (အလယ်) သည် ၁၉၄၅ မှ ၁၉၄၆ ခုနှစ်အထိ ညူရင်ဘတ် စစ်ဆေးစီရင်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ညူရင်ဘတ် တရားရုံး၌ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်တရားရုံး (ICC) ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ဆဲလ်ဗီးယား ဖာနန်ဒက်ဇ် ဒီ ဂါမန်ဒီ (ဝဲ)၊ ညူရင်ဘတ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မူဝါဒများ အကယ်ဒမီ၏ ဒါရိုက်တာ ခရစ္စတော့ဖ် ဆာဖာလင်း (ယာ) တို့နှင့်အတူ တွေ့ရစဉ်။ တောင်အာဖရိကနိုင်ငံမှ ဝါရင့်ဥပဒေပညာရှင် နာဗီ ပိလေးသည် “ညူရင်ဘတ် ဖိုရမ် ၂၀၂၆” ညီလာခံသို့ တက်ရောက်နေစဉ်အတွင်း သူမ နိုဘယ် ငြိမ်းချမ်းရေးဆု ရရှိခဲ့ကြောင်း သိရှိခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် […]

ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆုနှင့် တောတွင်း ဥပဒေ – မောင်လူထွန်း Read More »

ကမ္ဘာအနှံ့ ခြေဆန့်လာတဲ့ တရုတ်ကုမ္ပဏီများ

Feature, အတွဲ (၃၄), အာရှ /

(တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ Belt and Road Initiative (BRI) စီမံကိန်းဆိုတာ တရုတ်နိုင်ငံ နဲ့ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံ အများအပြားကြား ကုန်သွယ်ရေး၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး နဲ့ အခြေခံအဆောက်အအုံတွေကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချိတ်ဆက်ထားတဲ့ ကွန်ရက်ကြီးပဲ ဖြစ်တယ်။ “ရပ်ဝန်း နဲ့ ပိုးလမ်းမ” လို့ ခေါ်တွင်တဲ့ တရုတ်စီမံကိန်း တွေဟာ ခုဆိုရင် ကမ္ဘာအနှံ့ကို ဖြန့်ကြက်နေပါပြီ။ BRI စီမံကိန်းနဲ့ ဆက်စပ်ပြီး မြန်မာ နဲ့ တရုတ်ကြားမှာ (CMEC)လို့ ခေါ်တဲ့ တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံန် စီမံကိန်းလည်း ရှိနေတယ်။ ဒါကတော့ အားလုံး သိကြပြီးဖြစ်တဲ့ ကျောက်ဖြူ ရေနက်ဆိပ်ကမ်း စီမံကိန်း၊ မူဆယ်-မန္တလေး-ကျောက်ဖြူ ရထားလမ်း စီမံကိန်း နဲ့ ရန်ကုန်မြို့သစ်စီမံကိန်း အပါအဝင် အခြား စီမံကိန်းတွေပဲ

ကမ္ဘာအနှံ့ ခြေဆန့်လာတဲ့ တရုတ်ကုမ္ပဏီများ Read More »

အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသ အတွက် အေအိုင် ဖွံ့ဖြိုးရေး အနီးမြင် အဝေးမြင်

Feature, နည်းပညာ, အတွဲ (၃၂) /

အေအိုင် ခေါ် ဉာဏ်ရည်တုဟာ တဖြည်းဖြည်း ထိုးဖောက်လာတာနဲ့အမျှ အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသမှာ အလုပ်လုပ်နေကြတဲ့ အလုပ်သမား နှစ် ဘီလီယံလောက်အတွက် စီးပွားရေးလုပ်ငန်း အပြောင်း အလဲတွေ ဘာဖြစ်လာမယ်ဆိုတာ ခပ်ဝါးဝါး ဖြစ်နေပါသေးတယ်။ နာမည်ကြီး အေအိုင်တွေဖြစ်တဲ့ ချက်ဂျီပီတီ (ChatGPT)၊ ဂျန်မနိုင် (Gemini)၊ ကလော့ (Claude) အစရှိတဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်မြင့်ပြီး လူတွေနဲ့ ထိတွေ့မှုများနေတဲ့ ဉာဏ်ရည်တု ဝန်ဆောင်မှုတွေကို နေ့စဥ် အလုပ်ခွင်တွေမှာ အသုံးများလာကြပါတယ်။ ဝန်ထမ်းတွေက အေအိုင်တွေကို အီးမေးတွေ အကြမ်း ပြင်ခိုင်းတာ၊ အစည်းအဝေးမှတ်တမ်းတွေကို ထုတ်ခိုင်းတာ၊ အခြား ဘာသာကနေ ကိုယ့်ရဲ့ မိခင် ဘာသာ စကားကို ဘာသာပြန်ခိုင်းတာနဲ့ ကိုယ်ပြင်ဆင်ရမယ့် ဆွေးနွေး တင်ပြချက်တွေအတွက် ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် မွမ်းမံ ပြင်ဆင်ခိုင်းတာ အစရှိသဖြင့်ပေါ့။ ဒီနည်းအားဖြင့်

အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသ အတွက် အေအိုင် ဖွံ့ဖြိုးရေး အနီးမြင် အဝေးမြင် Read More »

ယုန်လိုပြေးသော ဆိုဗီယက်နှင့် လိပ်လိုနှေးသော တရုတ်

Feature, ကမ္ဘာ, အတွဲ (၃၁) /

ယုန်နဲ့လိပ် အပြေးပြိုင်တဲ့ ပုံပြင်ကို မကြားဖူးတဲ့သူ ဆိုတာ ရှိမယ် မထင်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ယုန်နဲ့လိပ် အကြောင်း ပြောချင်တာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုရဲ့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနဲ့ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ ပြုပြင် ပြောင်းလဲရေးတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တွေးမိတာလေးတွေ ပြောချင်လို့ပါ။ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု ပြိုလဲခါနီးမှာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးတွေကို တက်သုတ်ရိုက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။ ဂိုဘာချော့ဗ်က ၁၉၈၅ ခုနှစ်မှာ အာဏာရခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲဖို့ ကြိုးပမ်းခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နှစ်ပေါင်း ၇၀ ကျော် အမြစ်တွယ်နေတဲ့ စနစ်တစ်ခုကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲဖို့ဆိုတာ ဧဝရက်တောင်ထိပ်ကို တက်ရတဲ့ အလုပ်မျိုးပါ။ ဘရက်ဇညက် (Brezhnev) လက်ထက် (၁၉၆၄-၁၉၈၂) နှစ် ၂၀ နီးပါးကာလမှာ လိုအပ်နေတဲ့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို မသိချင်ယောင်ဆောင် လျစ်လျူရှုခဲ့ပါတယ်။ တချို့သော ပညာရှင်တွေက

ယုန်လိုပြေးသော ဆိုဗီယက်နှင့် လိပ်လိုနှေးသော တရုတ် Read More »

တကယ်ဖြစ်လာနေတဲ့ အေအိုင်ရဲ့ ခြောက်လှန့်သံ

Feature, နည်းပညာ, အတွဲ (၃၀) /

အေအိုင်ကို လူတွေနဲ့ ယဥ်ပါးအောင်လုပ်သင့်ပြီ ဉာဏ်ရည်တု (AI) နည်းပညာ တိုးတက်လာခြင်းတည်းဟူဖြစ်ရပ်က နည်းပညာရှင်များကို ခြောက်လှန့်နေခဲ့သည်မှာ ကြာမြင့်လှပြီ ဖြစ်သည်။ ယခုနောက်ပိုင်းတွင် မဲပေးကြသူ ပြည်သူများကပါ ထိုစိုးရိမ်ပူပန်မှုကို တဖြည်းဖြည်းနှင့် သိရှိခံစားလာရသည်။ အနောက်နိုင်ငံများတွင် အေအိုင် ကို လူကြိုက် နည်းလာပြီး နိုင်ငံရေး နှင့် မဲဆွယ်ခြင်းစသည့် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍများတွင် အေအိုင် အသုံးပြုမှု များပြားလာခြင်းကို စိုးရိမ်နေကြသည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံအတွင်း အေအိုင်နှင့် ပတ်သက်သည့် အပြင်းထန်ဆုံး ဆန့်ကျင်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဖြစ်စဥ်တစ်ခုတွင် အေအိုင်အတွက် ဒေတာစင်တာ (အချက်အလက်များ သိုလှောင်သည့် အဆောက်အအုံ) များ တည်ဆောက်ခြင်း လုပ်ငန်းကို ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်မှုများကြောင့် ဒေါ်လာ ဘီလီယံ ၁၀၀ ခန့် တန်ဖိုးရှိသော စီမံကိန်းများ ပျက်ပြားခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင်

တကယ်ဖြစ်လာနေတဲ့ အေအိုင်ရဲ့ ခြောက်လှန့်သံ Read More »

ဘောလုံးကလုံးတယ်၊ ပထဝီ နိုင်ငံရေးက ရှုပ်ထွေးတယ်၊ ကမ္ဘာ့ဖလားက…

Feature, ကမ္ဘာ, အတွဲ (၂၉) /

၁၉၃၄ ခုနှစ်မှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့ အီတလီကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲရဲ့ ဆီမီးဖိုင်နယ်နဲ့ ဗိုလ်လုပွဲ နှစ်ပွဲစလုံးမှာ ဒိုင်လူကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့တဲ့ ဆွီဒင်လူမျိုး လူငယ်ဟာ အီတလီ အာဏာရှင် မူဆိုလီနီနဲ့ ညစာအတူစားရင်း တကယ်ပဲ တွေ့ဆုံခဲ့တာလား။ ပြီးတော့ သူဟာ အိမ်ရှင်အသင်းဘက်ကနေ ဘက်လိုက်ပေးဖို့ သဘောတူပြီး အီတလီအသင်း ပြိုင်ပွဲမှာ အနိုင်ရဗိုလ်စွဲနိုင်အောင် လမ်းခင်းပေး ခဲ့တာလား။ ခိုင်လုံတဲ့ သက်သေအထောက်အထား မရှိသေးတဲ့ ကောလာဟလတွေဟာ ယနေ့ထက်တိုင် ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရသေးပါဘူး။ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲဟာ စတင်ပေါ်ပေါက်လာကတည်းက ပြဿနာတွေ၊ အရှုပ်တော်ပုံတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ခဲ့ ရတာပါ။ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ် ဥရုဂွေးနိုင်ငံမှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့ ပထမဆုံး ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲတုန်းက ဘောလုံးကွင်းကြီးဟာ ပြိုင်ပွဲဖွင့်ပွဲ ကျင်းပဖို့ အချိန်မီ အဆင်သင့် မဖြစ်ခဲ့ပါဘူး။ အဲဒီပြိုင်ပွဲမှာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ဖို့ သတ်မှတ်ခံထားရတဲ့

ဘောလုံးကလုံးတယ်၊ ပထဝီ နိုင်ငံရေးက ရှုပ်ထွေးတယ်၊ ကမ္ဘာ့ဖလားက… Read More »

အဆင်မပြေတဲ့ သူတို့အတွဲ

Feature, ကမ္ဘာ, အတွဲ (၂၇) /

အပြန်အလှန် ခြိမ်းခြောက်ခံနေရတယ်ဆိုရင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ခေါင်းဆောင်မှုနေရာကို ယူထားလို့မရနိုင်ပါဘူး တစ်ခါတစ်ခါ ပြောခဲ့ကြတယ် အထူးသဖြင့်ကတော့ သမ္မတ ထရမ့် ပေါ့။ အမေရိကနဲ့ တရုတ်ဟာ အခုအချိန်မှာ ကမ္ဘာ့အင်အားကြီး နှစ်နိုင်ငံဖြစ်နေပြီ ကမ္ဘာကို ဦးဆောင်နေတဲ့ စုံတွဲ ဆူပါပါဝါ နိုင်ငံတွေပဲဆိုတဲ့စကားပါ။ အဲဒါ အင်မတန်ညံ့တဲ့ စိတ်ပျက်စရာ အတွေးအခေါ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ တစ်ဦးသောခေါင်းဆောင်က သူ့ရဲ့မဟာမိတ်နိုင်ငံတွေကို အလွယ်တကူလှည့်စားနိုင်တဲ့သူ အသုံးချခံရုပ်သေးရုပ်လို သဘောထားပြီးဆက်ဆံတယ်။ ဒါ့ပြင် ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာကြာအောင် ကမ္ဘာကြီးရဲ့ တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုကို အထောက်အကူပြုခဲ့တဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေကို တစ်စစီပြိုကွဲသွားအောင် ဖျက်ဆီးပစ်နေတယ်။ တခြားနိုင်ငံကြီးတစ်ခုကလည်း သူ့ရဲ့အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေကို ဗိုလ်ကျစိုးမိုးနေပြီး သူကိုယ်တိုင် တင်းမာမှုလျှော့သွားအောင် ဆောင်ကြဉ်းပေးနိုင်တဲ့ နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်တွေက ပဋိပက္ခတွေကို ဖြေရှင်းပေးတာမရှိဘဲ ပိုပြီးဆိုးဝါးလာအောင် ဖန်တီးနေတယ်။ ပိုဆိုးတာက ဒီနှစ်နိုင်ငံဟာ နည်းပညာနဲ့ ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းတွေနဲ့ စပ်လျဉ်းလို့

အဆင်မပြေတဲ့ သူတို့အတွဲ Read More »

သမ္မတများ၊ စစ်များ

Feature, အတွဲ (၂၆), အမေရိကန် /

အရပ်သား အမေရိကန်သမ္မတတွေရဲ့ တာဝန်တွေထဲမှာ Commander in Chief (စစ်ဦးစီးချုပ်) တာဝန်လည်း ပါဝင်ပါတယ်။ အမေရိကန် ကြည်းတပ်၊ လေတပ်၊ ရေတပ် အားလုံးဟာ အရပ်သားသမ္မတရဲ့ အုပ်ချုပ်မှုအောက်မှာ ရှိပါတယ်။ ဒီဆောင်းပါးမှာ အမေရိကန်သမ္မတ အဆက်ဆက် စစ်ပွဲတွေနဲ့ ကြုံရတဲ့အခါ Commander in Chief အနေနဲ့ ဘယ်လို ကိုင်တွယ်ခဲ့ကြလဲဆိုတာကို စုဆောင်းတင်ပြထားပါတယ်။ သမ္မတတွေရဲ့ အထုပ္ပတ္တိ မဟုတ်ပါ။ စစ်အတွင်းကာလ သူတို့ရဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှု၊ စစ်အပေါ် သဘောထား စတာတွေဖြစ်ပါတယ်။ အခုလက်ရှိ အမေရိကန်ဆင်နွှဲနေတဲ့ စစ်ပွဲမှာ ရှေးယခင်က သမ္မတကြီးတွေ၊ Commander in Chief တွေများ ဗျူဟာချ ကွပ်ကဲကြရင် ဘယ်လိုတွေများ ပြောင်းသွားမလဲ တွေးကြည့်မိပါတယ်။ ဂျော့ချ်ဝါရှင်တန် (၁၇၈၉ – ၁၇၉၇) “သစ္စာတရားနဲ့ တရားမျှတမှုကို နိုင်ငံအားလုံးအပေါ် ကျင့်သုံးပါ။

သမ္မတများ၊ စစ်များ Read More »

ထရမ့်အလွန် ကာလနောက်ပိုင်း၌ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည့် ကမ္ဘာ့အခင်းအကျင်း သုံးမျိုး

Facebook Exclusive, Feature, ကမ္ဘာ /

(မြန်မာပြန်သည်) ကမ္ဘာဟောင်းသည် သေအံ့မူးမူး ဖြစ်နေပြီ “ကမ္ဘာဟောင်းသည် သေအံ့မူးမူး ဖြစ်နေပြီ” ဟု အီတလီ ဒဿနပညာရှင် ‘အန်တိုနီယို ဂရမ်ဆီ’ (Antonio Gramsci) က ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ် တွင် ရေးသားခဲ့သည်။ “ကမ္ဘာအသစ်သည် မွေးဖွားရန် ကြိုးစားရုန်းကန်လျက်ရှိသည်” ဟုလည်း သူက ဆိုသည်။ သူ၏ မာ့က်စ်ဝါဒဆိုင်ရာ ယုံကြည်ချက်များ မည်သို့ပင် ရှိနေစေကာမူ ‘ဂရမ်ဆီ’တစ်ယောက် ယခု ‘ထရမ့်ခေတ်’ (Trumpian Age) မှာ ရှိနေမည် ဆိုလျှင်တော့ လက်ရှိအခြေအနေသည် သူ့အတွက် အထူး အဆန်းကိစ္စတစ်ခု ဖြစ်နေမည် မဟုတ်ပေ။ ဤနေရာတွင် “ကမ္ဘာဟောင်း” ဟုဆိုသည်မှာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးနောက် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက အနောက်နိုင်ငံများတွင် ပြန်လည်ထူထောင်တည်ဆောက်ပေးခဲ့သော လူမှုဘဝအခင်းအကျင်းဖြစ်သည်။ ‘စစ်အေးခေတ်’ စစ်ပွဲတွင် အောင်ပွဲရရှိခဲ့လေသည်။

ထရမ့်အလွန် ကာလနောက်ပိုင်း၌ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည့် ကမ္ဘာ့အခင်းအကျင်း သုံးမျိုး Read More »

ညောင်ဦးကမ်းပါးပြို၊ စမ္ပာနဂိုရ်က နွားမပေါင်ကျိုး

Feature, အတွဲ (၂၅), အာရှ /

လွန်ခဲ့တဲ့ တစ်လလောက်က ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ ဂါဇီပူရ် (Gazipur) ခရိုင်၊ ကာလီယာကဲလ် (Kaliakair) မြို့နယ်ထဲက ဘာမွန်ဂိုနာ (Bamonghona) ကျေးရွာရဲ့ လယ်ကွင်းပြင်တွေမှာ စပါးစိုက်တဲ့ အလုပ်တွေ ပြီးစီးသွားခဲ့ပါပြီ။  ဒီကျေးရွာဟာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်မြို့တော် ဒါကာ (Dhaka) နဲ့ အကွာအဝေးအရ ကြည့်ရင် သိပ်မဝေးလှဘူး ဆိုပေမဲ့ ကဏ္ဍတော်တော်များများမှာတော့ နိုင်ငံရဲ့ အခြေခံ အဆောက်အအုံပိုင်းဆိုင်ရာ အထောက်အပံ့တွေနဲ့ အလှမ်းဝေးနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျေးရွာကနေ ဒေသတွင်းစျေးကို ဆက်သွယ်ပေးမယ့် ကောင်းမွန်တဲ့ ကတ္တရာလမ်း ဒါမှမဟုတ် အခိုင်အမာခင်းထားတဲ့ လမ်းမျိုးတောင် အခုထက်ထိ မရှိသေးပါဘူး။ ဒါကြောင့် ရွာကလူတွေ အနေနဲ့ ဆေးကုသခွင့်ရဖို့၊ ပညာရေးနဲ့ တခြားမရှိမဖြစ် လိုအပ်တဲ့ ဝန်ဆောင်မှုတွေကို ရယူဖို့အတွက် ခက်ခဲနေရပြီး အထူးသဖြင့် မိုးရာသီဆိုရင် ပိုပြီးတော့တောင် ဒုက္ခရောက်ကြရပါတယ်။  အခုအချိန်မှာတော့ လယ်ကွင်းပြင်နဲ့ ခြံတွေထဲမှာ

ညောင်ဦးကမ်းပါးပြို၊ စမ္ပာနဂိုရ်က နွားမပေါင်ကျိုး Read More »

Subscribe
Subscribe