ဇင်လင်း

နိုင်သူမရှိတဲ့ စစ်ပွဲ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသက အီရန်စစ်ပွဲမှာ ဘယ်သူအနိုင်ရနေသလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းကို အဖြေအမျိုးမျိုး ပေးနေကြတယ်။ အချိန်ကာလနဲ့ ကိန်းဂဏန်းတွေအရ ဆန်းစစ်ရင် အမေရိကန် အရှုံးပေါ်နေပြီလို့ ဆိုသူတွေရှိသလို၊ ‘ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား’ ကို လက်ရှိအချိန်အထိ အဓိကအားဖြင့် ပိတ်ဆို့ထိန်းချုပ်ထားနိုင်တဲ့အတွက် အီရန်ဘက်က အသာစီးရနေတယ်လို့ သုံးသပ်ချက်တွေလည်း ရှိနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ လက်တွေ့မြေပြင်ပေါ်က ရလဒ်တွေကို ကြည့်ရင်တော့ နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံး အရှုံးပေါ်နေကြပြီလို့ ဆိုနိုင်တယ်။ အဓိက ဆုံးရှုံးနစ်နာသူတွေကတော့ အရပ်သူအရပ်သား ပြည်သူပြည်သားတွေဖြစ်ကြောင်း ထင်ထင်ရှားရှား တွေ့နေရတယ်။ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးနဲ့ စွမ်းအင်ကဏ္ဍကို အကြီးအကျယ် ထိခိုက်ခဲ့တာလည်း တွေ့ရတယ်။ ကမ္ဘာ့ရေနံနဲ့ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ကုန်သွယ်မှု သိသိသာသာ ပြတ်တောက် ခဲ့ခြင်းကြောင့် ရေနံစျေးနှုန်းတွေ မတည်မငြိမ်ဖြစ်ခဲ့ရတယ်။ ရေနံ စွမ်းအင်တင်သွင်းရတဲ့ အာရှနိုင်ငံအများစုမှာလည်း ရေနံပြတ်လပ်မှု […]

အီရန်စစ်ရပ်ရေး သော့ချက်ဖြစ်လာတဲ့ “ဟော်မုဇ်” ပြဿနာ ၂၀၂၆ သြဂုတ် ၈ ရက် (စနေနေ့) မှာ တီဟီရန်က အီရန်ဆိပ်ကမ်းတွေကို အမေရိကန်ရေတပ်က ပိတ်ဆို့ ထားမှုကို ရုပ်သိမ်းပေးရေးနဲ့ အီရန်ရဲ့နစ်နာမှုအတွက် စစ်လျော်ကြေးပေးရေး အစရှိတဲ့ တောင်းဆိုမှုတွေ လုပ်ခဲ့တယ်။ တောင်းဆိုမှုတွေ ရရှိမှသာ ‘ဟော်မုဇ်’ ပြန်ဖွင့်ပေးမှာဖြစ်တယ်လို့ဆိုတယ်။ သြဂုတ် ၁၀ ရက် (တနင်္လာနေ့) မှာ သမ္မတဒေါ်နယ်ထရမ့်ကလည်း ရေလက်ကြားပြန်လည်ဖွင့်ရေးအတွက် ရာဇသံကို မြှင့်တင်ခဲ့တယ်။ အီရန်ရဲ့ အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်တွေကြောင့် ပဋိပက္ခဖြစ်စဉ်တွေ အတွင်း “လူအမြောက်အမြား သတ်ဖြတ်ခံရမှုအတွက် အပါအဝင် လျော်ကြေးပေးဖို့ လိုအပ်ကြောင်း” ထရမ့် က ပြောကြားခဲ့ပြန်တယ်။ ဒီပုံအတိုင်းဆိုရင်  ကမ္ဘာ့အရေးကြီးဆုံး စီးပွားရေးအသက်ရှူပေါက်ဖြစ်တဲ့ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားပြဿနာကို ထရမ့်အစိုးရ  ဒီနှစ်အတွင်း ဖြေရှင်းနိုင်ဖို့ မမြင်ဘူးလို့ သုံးသပ်နေကြတယ်။

အီရတ်နိုင်ငံအပေါ်  ဩဇာလွှမ်းမိုးနိုင်ရေးအတွက် အမေရိကန်နဲ့ အီရန်တို့ ယှဉ်ပြိုင် အားထုတ် နေကြတယ်လို့ နိုင်ငံတကာ အကဲခတ်သူတွေက သုံးသပ်ထားကြတာတွေ့ရတယ်။ စာရှုသူ အားလုံး သိကြတဲ့အတိုင်း အမေရိကန်နဲ့ အီရန်တို့ဟာ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရေးအတွက် အပြင်းအထန် ယှဉ်ပြိုင်နေကြပါတယ်။ တစ်ချိန်တည်းမှာ အီရတ်နိုင်ငံ ပိုင်နက်အတွင်းမှာ နှစ်နိုင်ငံအကြား နောက်ထပ် ပြိုင်ဆိုင်မှုတစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာနေတာ တွေ့ရတယ်။ စာရွက်စာတမ်းတွေအရတော့ အမေရိကန်က အသာစီးရနေပုံပဲ။ အီရတ်ဝန်ကြီးချုပ်အသစ် ‘အလီ အယ်လ်-ဇိုင်ဒီ’ ဟာ သူ့ရဲ့  ပထမဆုံးနိုင်ငံခြားခရီးစဉ်အတွက် အီရန်ထက် ဝါရှင်တန်ကို သွားဖို့ ဦးစားပေး ရွေးချယ်ခဲ့တာတွေ့ရတယ်။ အရင်က ရှီအာ ဝန်ကြီးချုပ်တွေ နဲ့ မတူဘဲ မစ္စတာ ဇိုင်ဒီဟာ အစ္စလာမ် ဘာသာဝင် တစ်ဦးမဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အစိုးရနဲ့ ကန်ထရိုက်စာချုပ်တွေ ချုပ်ဆိုပြီး

အရှေ့အလယ်ပိုင်းအီရန်စစ်ပွဲ ပဋိပက္ခကြောင့် ရေနံလောင်စာဆီ စီးဆင်းမှု မတည်မငြိမ်ဖြစ်ကာ ကမ္ဘာကြီး တစ်ခုလုံးကို စီးပွားရေးအရ အကြီးအကျယ် အကျပ်ရိုက်စေခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ အီရန်စစ်ပွဲအရေးသည် ရှင်းလေရှုပ်လေ ဖြစ် လာနေ သည်။ ပြီတော့မလိုလိုနှင့် တစ်ကပြန် ပြန်စနေရ သဖြင့် “ဂျာအေးသူ့အမေရိုက်သည့် ကိန်း” ဆိုက်နေလေပြီ။ ဇူလိုင် ၁၀ ရက် သောကြာနေ့တွင် ကာတာနိုင်ငံ၏ ကြားဝင် စေ့စပ် ညှိနှိုင်းရေးမှူးများသည် တီဟီရန်တွင် ပါဝင် ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ် နေရသည်ဟု သတင်းများအရ သိရသည်။ ကာတာနှင့် ဆော်ဒီအာရေဗျ ကုန်သွယ်ရေး ရေနံတင်သင်္ဘောသုံးစင်းသည် ယခုအပတ်အစောပိုင်းတွင် အီရန်၏ ပစ်ခတ်မှု ခံခဲ့ရသည်။ သို့ဖြင့် အမေရိကန်က အီရန်ပစ်မှတ် အများအပြားကို တုံ့ပြန် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ အီရန်ကလည်း ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများရှိ အမေရိကန်စစ်ဘက် ပစ်မှတ်နေရာများကို

အမေရိကန်-အီရန်-အစ္စရေးတို့ အဓိက ပါဝင်ပတ်သက်နေသော အရှေ့အလယ်ပိုင် ပဋိပက္ခသည် ယခုအခါ အဖြေ ညှိ၍ မရနိုင်ဘဲ ‘ဂျာအေးသူ့အမေရိုက်’ဆိုသည့် ကိန်းဆိုက်နေလေပြီ။ အီရန်နှင့် သဘောတူညီချက်တစ်ခု ရလုနီးလာပြီဟု ထရမ့်က ဘယ်နှကြိမ် ပြောခဲ့ပြီးပြီလဲဆိုသည်ကိုပင် သေသေချာချာ မမှတ်မိကြတော့။ ထရမ့်က ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့တွင် ၎င်းတို့ သည် “အလွန် အလှမ်းကွာနေသေးသော်လည်း သဘောတူညီချက် အပြီးသတ် ပြီးမြောက်ရေး အတွက် အချိန် နှစ်ပတ်လိုအပ်သည်” ဟု လူမှုမီဒီယာတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ ထရမ့်သည် လူမှုမီဒီယာပို့စ်များ၊ အများပြည်သူရှေ့မှောက်နှင့် မီဒီယာများနှင့် ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုများအတွင်း သဘောတူညီချက်တစ်ခု နီးကပ်လာပြီ သို့မဟုတ် အီရန်သည် သဘောတူညီချက်ကို အလွန်အမင်း လိုလားနေကြောင်း တိုက်ရိုက်ပြောဆိုခဲ့သည့် အကြိမ်အရေအတွက် ၃၈ ကြိမ်ခန့် ရှိပြီဖြစ်သည်။ သမ္မတ

အီရန်စစ်ပွဲ၏ အစပိုင်း၌ အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေး ပူးပေါင်းစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်မှု “Operation Epic Fury” ကြောင့် အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် ‘အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ’ အပါအဝင် တီဟီရန်အစိုးရ၏ အရေးကြီး ပုဂ္ဂိုလ်အများအပြား သေဆုံးခဲ့ကြရသည်။ ထိုလုပ်ရပ်ကြောင့် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့သည် “မဖြတ်ကျော်သင့်သော နိုင်ငံတကာစည်း အသစ်တစ်ခုကို ဖြတ်ကျော်လိုက်ခြင်း” ဖြစ်သည်ဟု ‘နယူးယော့ခ်တိုင်း(မ်)’ သတင်းစာ နှင့် အခြားနိုင်ငံတကာ မီဒီယာအချို့က သုံးသပ်ဖော်ပြသွားခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါ “မဖြတ်ကျော်သင့်သော စည်း” ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်တစ်ဦးကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း သတ်ဖြတ်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့ အီရန်အပေါ် စတင်ခဲ့သော စစ်ပွဲသည် အမေရိကန်တို့ဘက်မှ နောက်ပြန်ဆုတ်ခွာရခြင်းဖြင့် နိဂုံးချုပ်သွားနိုင်ဖွယ် ရှိနေသည်ဟု “ဂျက်ဖရီ ဆက်ချ် နှင့် ဆိုင်ဘီလ် ဖာရက်စ်” တို့က သုံးသပ် တင်ပြ ခဲ့ကြဖူးသည်။ အီရန်စစ်ပွဲတွင် အမေရိကန်၏

အီရန်စစ်ပွဲ၏ လက်ရှိ သောင်မတင် ရေမကျ အခြေအနေ အိမ်ဖြူတော်၏ ၁၄ ချက်ပါ နားလည်မှုစာချွန်လွှာအပေါ် အီရန်နှင့် သဘောတူညီမှုရရန် နီးစပ်နေပြီဟု အမေရိကန် သတင်းမီဒီယာ Axios တွင် ဖော်ပြထားသည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်အရ နျူကလီးယားဆိုင်ရာ အသေးစိတ် ညှိနှိုင်းရေးအတွက် မူဘောင်တစ်ရပ် ချမှတ်ပေးနိုင်ဖွယ်ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၆ ရက်နေ့တွင် အီရန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောခွင့်ရသူက အမေရိကန်ဘက်မှ တင်ပြလာသည့် အဆိုပြုချက်ကို စဉ်းစားသုံးသပ်နေပြီး တီဟီရန်အစိုးရ၏ သဘောထားကို ပါကစ္စတန် ကြားဝင်ညှိနှိုင်းသူများမှတစ်ဆင့် ပြန်လည်ပေးပို့သွားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးကလည်း ၎င်းတို့အနေဖြင့် အပစ်ရပ်သဘောတူညီချက်ကို “စစ်ပွဲအား အပြီးတိုင် ရပ်တန့်သွားစေမည့် အခြေအနေတစ်ရပ်” အဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းနေသည်ဟု ဆိုသည်။ သို့သော်