ဒီရက်ပိုင်း ထိုင်းတီဗီရှိုးတွေနဲ့ ပေါ့ပ်သီချင်းတွေ ပြည်သူတွေကြားမှာ တော်တော်ရေပန်းစားလာတယ်။ မကြာသေး ခင်က ဗန်ကောက်က Siam Paragon ဆိုတဲ့ ဈေးဝယ်စင်တာကြီးတစ်ခုမှာ ဖျော်ဖြေပွဲ တစ်ပွဲလုပ်တယ်။ မီးရောင် လက်လက်တွေနဲ့ အလှဆင်ထားတဲ့ လှပတဲ့ အုန်းပင်တွေအောက်မှာ Oat Pramote ဆိုတဲ့ နာမည်ကြီး ထိုင်း အဆိုတော် တစ်ဦးက သူ့ရဲ့ အောင်မြင်တဲ့ သီချင်းတွေကို စိတ်လှုပ်ရှားနေတဲ့ ပရိသတ်ရာနဲ့ချီ လူအုပ်ကြီးကို ဆိုပြသွားတယ်။
ဒါပေမဲ့ အားပေးသံ အကျယ်ဆုံး ထွက်လာတာကတော့ Daou နဲ့ Offroad ဆိုတဲ့ ရုပ်ချောချော ယောက်ျားလေး အနုပညာ ကြယ်ပွင့်နှစ်ယောက် စင်ပေါ်ကို အဖြူရောင် ဝတ်စုံကိုယ်စီနဲ့ တက်လာတဲ့အချိန်မှာပဲ။ ဒီသရုပ်ဆောင်နှစ်ယောက်က နာမည်ကြီး “Boys’ Love” (BL) လို့ခေါ်တဲ့ ယောက်ျားလေးအချင်းချင်း ချစ်ကြိုက်တဲ့ ဇာတ်လမ်းတွဲမှာ စုံတွဲအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ပြီးတဲ့နောက် နာမည်ကြီးလာခဲ့ကြတာပါ။
သူတို့ ပျော်စရာကောင်းတဲ့ သီချင်းတွေဆိုကြတယ်။ တစ်ချိန်မှာ တစ်ယောက်က သူ့ရဲ့ လက်ပြတ်အင်္ကျီကို နောက်ပြောင်သလို လှန်ပြလိုက်တော့ ပရိသတ်ထဲက မိန်းကလေးတွေ အော်ဟစ်ပြီး ပျော်ရွှင်စွာ အော်ဟစ်ကြတယ်။ တောင်ကိုရီးယားက အာရှပေါ့ပ်ယဉ်ကျေးမှုမှာ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်နေတာ ကြာပြီဆိုပေမဲ့ အခုတော့ ထိုင်းရဲ့ ယဉ်ကျေးမှု အသိုင်းအဝိုင်းကလည်း ကြီးထွားလာနေပြီး သီချင်းတွေနဲ့ ရှိုးတွေက ပြည်တွင်းပြည်ပ ပရိသတ်တွေကို ဆွဲဆောင် လာတယ်။
ဒီရေစီးကြောင်းက ၂၀၂၀ လောက်မှာ BL ရှိုးတွေ စပြီး လူကြိုက်များလာတဲ့အချိန် စခဲ့တာ။ BL ရှိုးတွေဆိုတာ လိင်တူချစ်သူတွေအကြောင်း ရိုက်ပြတဲ့ ရိုမန်တစ်ဆန်တဲ့ ဇာတ်လမ်းတွဲတွေပေါ့။ YouTube က ဒီရှိုးတွေအတွက် အာရှနဲ့ တခြားဒေသတွေက စိတ်အားထက်သန်တဲ့ ပရိသတ်တွေကို ရှာဖွေရာမှာ အရေးပါတဲ့ အခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင် ခဲ့တယ်။
လက်ရှိမှာ ထိုင်းနိုင်ငံမှာ ထုတ်လုပ်တဲ့ တီဗီဇာတ်လမ်းတွဲတွေရဲ့ ထက်ဝက်လောက်ဟာ BL ဒါမှမဟုတ် မိန်းကလေး အချင်းချင်း ချစ်ကြိုက်တဲ့ အကြောင်း ဇာတ်လမ်းတွေဖြစ်တဲ့ “Girls’ Love” (GL) အမျိုးအစားသစ်တွေ ဖြစ်နေတယ်။ ဗန်ကောက်က သမ္မဆတ်တက္ကသိုလ် က သုတေသီ Poowin Bunyavejchewin ရဲ့ အဆိုအရ ၂၀၂၄ ခုနှစ်မှာ ရှိုးအသစ် ၆၁ ခု ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်က ငါးခုတည်း ရှိခဲ့တာနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် တော်တော်လေး များလာတာပေါ့။
BL နဲ့ GL ရှိုးတွေ အောင်မြင်လာတာနဲ့အမျှ “T-pop” သီချင်းတွေလည်း လူကြိုက်များလာတယ်။ ဒီသီချင်း တွေကို တီဗီသရုပ်ဆောင်တော်တော်များများက အလုပ်အပိုအနေနဲ့ သီဆိုကြတယ်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်မှာ နာမည်ကြီး သီချင်း နားထောင်တဲ့ ပလက်ဖောင်းတစ်ခုဖြစ်တဲ့ Spotify မှာ T-pop သီချင်းတွေ နားထောင်တဲ့ အရေအတွက် နှစ်ဆတောင် တက်လာခဲ့တယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်နဲ့ ၂၀၂၃ ခုနှစ်ကြားမှာ ထိုင်းဂီတလုပ်ငန်းက ရရှိတဲ့ ၀င်ငွေက ၅၅% တိုးလာခဲ့တယ်။
တခြားနိုင်ငံက ပရိသတ်တော်တော်များများက ထိုင်း “T-pop” ကို မထင်မှတ်ဘဲ တွေ့ခဲ့ကြတာ။ အမေရိကန်မှာ ကိုဗစ် ကပ်ရောဂါကြောင့် အပြင်မထွက်ရတဲ့အချိန်တုန်းက Beth Ann Hopkins ဆိုတဲ့ အမျိုးသမီး တစ်ယောက် YouTube မှာ K-pop နဲ့ အာရှဇာတ်လမ်းတွဲတွေကို လှန်လှောကြည့်နေတုန်းမှာ algorithm က သူ့ကို ထိုင်း BL ဇာတ်လမ်းတွဲ ဗီဒီယိုတစ်ခုဆီ ပို့ပေးလိုက်တယ်။ သူက ဇာတ်လမ်းတွေကို အံ့သြသွားပြီး စွဲလမ်းသွားခဲ့တယ်။ အခုဆိုရင် သူက “Let’s Talk BL” ဆိုတဲ့ ပေါ့ဒ်ကတ်တစ်ခုကို တွဲပြီး လုပ်နေပြီတဲ့။
BL ဇာတ်လမ်းတွေရဲ့ အစကတော့ ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွေမှာ ဂျပန်က စခဲ့တာ။ အဲဒီတုန်းက လိင်တူချစ်သူတွေ အကြောင်း ရေးထားတဲ့ မန်ဂါ ကာတွန်းတွေကို ကာတွန်းစာအုပ်ဆိုင်တွေနဲ့ ပရိသတ်တွေ စုဝေးတဲ့ ပွဲတွေမှာ ရောင်းခဲ့ ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီဇာတ်လမ်းတွေရဲ့ အလားအလာကို တီဗီ စျေးကွက် အတွက် မြင်ခဲ့တာကတော့ ထိုင်း ထုတ်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီတွေပဲ။ သူတို့က မန်ဂါကနေ လိုက်လျောညီထွေ မှီငြမ်း ထားတဲ့ ဇာတ်ကွက်တွေနဲ့ ခေတ်မီတဲ့ ရုပ်ပုံတွေကို ပေါင်းစပ်လိုက်ကြတယ်။ ရှိုးတွေမှာ ဆွဲဆောင်မှုရှိတဲ့ သရုပ်ဆောင်တွေက စုံတွဲတွေလို အမြဲ တွဲပြလေ့ ရှိတယ်။ တကယ်တော့ ပရိသတ်တော်တော်များများက သူတို့ တကယ်ချစ်ကြိုက်နေကြတယ်လို့ ယုံချင်နေကြတာပဲ။
BL ရဲ့ ပရိသတ်အများစုက မိန်းကလေးတွေဖြစ်ပြီး သူတို့ကြားမှာ BL ဘာကြောင့် လူကြိုက်များလဲဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်တွေက ရိုးရှင်းတာကနေ ရှုပ်ထွေးတာအထိ အမျိုးမျိုးရှိတယ်။ တချို့ပရိသတ်တွေက ရိုးရာ မိန်းမ ဇာတ်ဆောင် မပါတာကို သဘောကျကြပြီး ဒါက မနာလိုစိတ်တွေကို ဖယ်ရှားပေးတယ်။ တချို့ကလည်း သူတို့ကို ပိုနက်ရှိုင်းတဲ့ ခံစားချက်တွေနဲ့ ဆန္ဒတွေကို ရှာဖွေခွင့်ပေးတယ်လို့ ထင်ကြတယ်။
အကြောင်းပြချက်တွေ ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် BL ရှိုးတွေက အမြတ်အစွန်းများလာတယ်။ SCB EIC လို့ခေါ်တဲ့ သုတေသန အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုရဲ့ ခန့်မှန်းချက်အရ ထိုင်း BL နဲ့ GL ရှိုးတွေကနေ ရရှိတဲ့ ၀င်ငွေက ၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာ ဘတ် ၄ ဒသမ ၉ ဘီလီယံ (ဒေါ်လာ ၁၄၄ သန်းလောက်) အထိ ရောက်ရှိနိုင်ပြီး ၂၀၂၀ ခုနှစ်ကထက် ငါးဆနီးပါး ပိုများလာမှာတဲ့။ ဒီနေ့ခေတ်မှာ BL ရှိုးတွေထဲက စုံတွဲတွေကို ဗန်ကောက်မြို့အနှံ့မှာ ကြော်ငြာဘုတ်တွေမှာတောင် တွေ့နိုင်တယ်။ ထိုင်းနိုင်ငံရဲ့ အကြီးဆုံး ထုတ်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်တဲ့ GMMTV ရဲ့ ဧည့်ခန်းမမှာ စတား ဓာတ်ပုံတွေ ချိတ်ထားတာ ရှိတယ်။
စိတ်ကူးယဉ်ဆန်ဆန် ဇာတ်လမ်းတွေကိုပဲ အများအားဖြင့် ရိုက်ပြလေ့ရှိတဲ့ ဂျပန် BL ရှိုးတွေနဲ့ မတူတာက ထိုင်း BL ဇာတ်လမ်းတွဲတွေက လေးနက်တဲ့ ပြဿနာတွေကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းတယ်။ မကြာသေးခင်က ရှိုးတွေမှာ မညီမျှမှုတွေနဲ့ မသန်စွမ်းသူတွေရဲ့ အခွင့်အရေးတွေလိုမျိုး အကြောင်းအရာတွေကို ဆွေးနွေးထားတာတွေ တွေ့ရတယ်။ သရုပ်ဆောင်တော်တော်များများကလည်း ဂေးတွေရဲ့ ဂုဏ်ပြုပွဲတွေမှာ ပါဝင်ပြီး လွန်ခဲ့တဲ့နှစ်က ထိုင်းနိုင်ငံမှာ တရားဝင်ခွင့်ပြုလိုက်တဲ့ လိင်တူ လက်ထပ်ခွင့်ကို ထောက်ခံအားပေးကြတယ်။
ဒီလိုပွင့်လင်းမှုတွေကြောင့်ပဲဒီရှိုးတွေကဆွဲဆောင်မှုရှိတာဖြစ်နိုင်တယ်။ ထိုင်းBLအကြောင်းအရာတွေရဲ့ နိုင်ငံတကာ ဈေးကွက်တွေကိုကြည့်ရင် တရားဝင်ခွင့်မပြုတဲ့ နိုင်ငံတွေ ရှိတယ်။ ဥပမာ တရုတ်နိုင်ငံမှာ BL အကြောင်းအရာတွေကို တရားဝင်တားမြစ်ထားပြီး မွတ်စလင်အများစုနေထိုင်တဲ့ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံမှာလည်း ခွင့်မပြုဘူး။ သြစတြေးလျနိုင်ငံ Macquarie တက္ကသိုလ်က လူမှုဗေဒပညာရှင် Thomas Baudinette က ထိုင်းနိုင်ငံရဲ့ တိုးတက်တဲ့ ရှိုးတွေဟာ ပိုပြီး တင်းကျပ်တဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းတွေမှာ နေထိုင်နေတဲ့ လူတွေအတွက် မျှော်လင့်ချက်ရဲ့ အရင်းအမြစ်တစ်ခု ဖြစ်လာတယ်လို့ မှတ်ချက်ပြုတယ်။
BL ရှိုးတွေ လူကြိုက်များရတဲ့ နောက်အကြောင်းရင်းတစ်ခုကတော့ ပရိသတ်တွေက အနုပညာ ကြယ်ပွင့်တွေ နဲ့ နီးနီးကပ်ကပ် ရှိတယ်လို့ ခံစားရလို့ပဲ။ အဝေးကနေ အနုပညာရှင်တွေကို လှမ်းကြည့်ရုံတင်မကဘူး ထိုင်း ဖျော်ဖြေရေး လုပ်ငန်းက ပရိသတ်တွေနဲ့ အနုပညာ ကြယ်ပွင့်တွေကြားမှာ “နှစ်ဖက်အပြန်အလှန် ဆက်သွယ်မှု” ကို ဖန်တီးပေးတယ်လို့ GMMTV က Sataporn Panichraksapong က ပြောတယ်။ သီချင်းဆိုတဲ့ သရုပ်ဆောင်တွေက ဈေးဝယ်စင်တာတွေမှာ ပုံမှန်ဖျော်ဖြေကြတယ်၊ ပရိသတ်တွေနဲ့ တွေ့ဆုံပွဲလေးတွေ တက်ရောက်ကြတယ်၊ ဆိုရှယ် မီဒီယာမှာ ပရိသတ်တွေရဲ့ မက်ဆေ့ခ်ျတွေနဲ့ မှတ်ချက်တွေကိုလည်း ပြန်ကြားပေးတယ်။ “Let’s Talk BL” ရဲ့ နောက်ထပ် ပူးတွဲအိမ်ရှင် Ayla Dehghanpoor က အရင်တုန်းက K-pop ဖျော်ဖြေပွဲလက်မှတ်တွေအတွက် ငွေအများကြီး သုံးခဲ့ဖူးပေမဲ့ ထိုင်းပေါ့ပ်ယဉ်ကျေးမှုက ဘယ်လောက်အထိ အလွယ်တကူ ရနိုင်လဲဆိုတာကို သူသိပ် သဘော ကျသွားတယ်။ သူက “ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်လှုပ်ရှားမှုနဲ့ ချစ်မြတ်နိုးမှုတွေ အများကြီးရှိတဲ့ ဒီအနုပညာရှင်တွေနဲ့ တကယ်ကို ဆက်သွယ်လို့ရတယ်” လို့ ပြောတယ်။
ထိုင်းနိုင်ငံဟာ အာရှရဲ့ နောက်ထပ် ယဉ်ကျေးမှု အင်အားကြီးနိုင်ငံ ဖြစ်လာနိုင်မလား။ အစိုးရကတော့ ဖြစ်စေချင် တာပေါ့! သူတို့ဟာ မကြာသေးခင်က နိုင်ငံရဲ့ ဖျော်ဖြေရေးလုပ်ငန်းကို နိုင်ငံတကာမှာ မြှင့်တင်ဖို့ Thအေအိုင်land Creative Culture Agency ဆိုတဲ့ အေဂျင်စီတစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ ထိုင်းပေါ့ပ် ယဉ်ကျေးမှုဟာ ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာ ကမ္ဘာ့အရောင်းရဆုံး ဂီတအဖွဲ့ဖြစ်တဲ့ BTS လိုမျိုး ကမ္ဘာကျော် အနုပညာ ကြယ်ပွင့်တွေ ပါဝင်တဲ့ ကိုရီးယား ပေါ့ပ်ယဉ်ကျေးမှုထက် အများကြီး သေးငယ်နေပါသေးတယ်။
လက်ရှိမှာ ထိုင်းနိုင်ငံရဲ့ ပြင်ပမှာ အကျော်ကြားဆုံး အနုပညာရှင်ကတော့ K-pop အဖွဲ့ Blackpink ရဲ့ အဖွဲ့ဝင် Lisa ပဲဖြစ်တယ်။ လွန်ခဲ့တဲ့နှစ်က သူက သူ့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင် တေးဂီတအေဂျင်စီတစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ထိုင်း ဖန်တီးသူတွေနဲ့ ဘန်ကောက်မှာ “Rockstar” ဆိုတဲ့ သီချင်းဗီဒီယိုတစ်ခုကို ရိုက်ကူးခဲ့တယ်။ တစ်ဖက်မှာလည်း “Lan Ma” (“အဘွား မကွယ်လွန်ခင် ပိုက်ဆံ သန်းနဲ့ချီအောင် ဘယ်လို ရှာမလဲ”) ဆိုတဲ့ မိသားစုဇာတ်လမ်းဟာ နိုင်ငံတကာ ဈေးကွက်တော်တော်များများမှာ ဝင်ငွေအကောင်းဆုံး ထိုင်းရုပ်ရှင်ဖြစ်ခဲ့ပြီး အော်စကာဆုအတွက် ဆန်ခါတင် စာရင်းဝင်ခဲ့တဲ့ ပထမဆုံး ထိုင်းရုပ်ရှင်လည်း ဖြစ်ပေမယ့် ဆုစာရင်းမှာတော့ မပါဝင်ခဲ့ဘူး။ ထိုင်းနိုင်ငံဟာ အရေးပါတဲ့ အရာတစ်ခုရဲ့ အစွန်အဖျားမှာ ရောက်နေတယ်။ ကျွန်တော်တို့ဟာ ကြီးမားတဲ့ အရာတစ်ခုရဲ့ အစမှာ ရောက်နေတယ် လို့ ခံစားရတယ်။ ကျွန်တော်ကတော့ ထိုင်းနိုင်ငံရဲ့ BTS လိုမျိုး အခိုက်အတန့်ကို စောင့်နေတာ!” လို့ လူမှုဗေဒပညာရှင် Thomas Baudinette က ပြောတယ်။
ထိုင်း ပေါ့ပ်ယဉ်ကျေးမှုရဲ့ တစ်ဟုန်ထိုး တိုးတက်လာမှုကနေ ရရှိနိုင်တဲ့ အဓိက သင်ခန်းစာ (၁၀) ခုကို အောက်မှာ အကျဉ်းချုပ် ဖော်ပြထားပါတယ်။
၁။ ဝါသနာကို အခွင့်အရေးအဖြစ် ပြောင်းလဲပါ – BL/GL သရုပ်ဆောင်တွေ သီချင်းဆိုတာ အောင်မြင်လာသလို၊ ဝါသနာပါတဲ့အရာကနေ အလုပ်အကိုင်သစ်တွေ ရနိုင်ပါတယ်။
၂။ ယဉ်ကျေးမှုအသစ်တွေကို လေ့လာပါ – မရင်းနှီးတဲ့ အရာတွေကို စူးစမ်းခြင်းက မထင်မှတ်တဲ့ အကျိုးကျေးဇူးတွေ ရရှိစေနိုင်ပါတယ်။
၃။ အွန်လိုင်းပလက်ဖောင်းကို အသုံးချပါ – YouTube, ဆိုရှယ်မီဒီယာနဲ့ Spotify တို့လို ပလက်ဖောင်းတွေရဲ့ အရေးပါမှု ကို နားလည်ပြီး အသုံးချပါ။
၄။ တီထွင်ဆန်းသစ်ပါ – ရှိပြီးသား အိုင်ဒီယာတွေကို ပြောင်းလဲပြီး ပိုကောင်းအောင် လုပ်ခြင်းဖြင့် အလားအလာသစ် တွေ ဖန်တီးနိုင်ပါတယ်။
၅။ စစ်မှန်ပြီး ပြဿနာတွေကို အနုပညာအလုပ်နဲ့ ပေါင်းစပ်ပါ – လူမှုရေးပြဿနာတွေကို ထည့်သွင်းခြင်းက ပရိသတ်နဲ့ ပိုမိုနီးကပ်စေပါတယ်။
၆။ ပရိသတ်နဲ့ ထိတွေ့ဆက်ဆံပါ – စစ်မှန်တဲ့ ဆက်ဆံရေး တည်ဆောက်ခြင်းက သစ္စာရှိတဲ့ ပရိသတ်ကို ရရှိစေပါတယ်။
၇။ ခေတ်ရေစီးကြောင်းကို လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် လုပ်ပါ – ပြောင်းလဲနေတဲ့ အခြေအနေနဲ့အညီ လိုက်လျောညီထွေ ပြောင်းလဲနိုင်ဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။
၈။ ယဉ်ကျေးမှုရဲ့ စီးပွားရေးအကျိုးသက်ရောက်မှုကို နားလည်ပါ – အနုပညာ ဖန်တီးမှုလုပ်ငန်းရဲ့ စီးပွားရေးတန်ဖိုးကို အသိအမှတ်ပြုပါ။
၉။ ကိုယ်စားပြုမှုနဲ့ အားလုံးပါဝင်နိုင်မှုက အရေးကြီးတယ် – မတူကွဲပြားတဲ့ အတွေ့အကြုံတွေကို ထင်ဟပ်စေတဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို အားပေးပါ။
၁၀။ စိတ်ရှည်သည်းခံပြီး ဇွဲရှိပါ – ကြီးမားတဲ့ အောင်မြင်မှုအတွက် အချိန်ယူရနိုင်ပြီး စဉ်ဆက်မပြတ် ကြိုးစားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
မူရင်း Let’s Thai the Knot, The Economist, February 8th 2025
