ကာရန်မညီ တေးမပီလည်း ဤစာကို ရေးချင်လို့

တိုတိုထွာထွာ မှတ်စရာ (၃၂)

စာရေးဆရာတစ်ယောက်ရဲ့ ကျင့်ဝတ်နဲ့ သမိုင်းပေးတာဝန်

ဆရာကြီး ဒေါင်းနွယ်ဆွေရဲ့ “စာဆိုဟူသည်ကား” ကဗျာဟာ စာရေးဆရာတစ်ယောက်ရဲ့ ကျင့်ဝတ်နဲ့ သမိုင်းပေးတာဝန်ကို အလွန်လေးနက်စွာ မီးမောင်းထိုးပြထားတဲ့ ဂန္ထဝင်ကဗျာတစ်ပုဒ် ဖြစ်ပါတယ်။

စာဆိုဟူသည်ကား
ကညစ်တစ်လက်
ပေတစ်ရွက်ဖြင့်
အသက်စတေးခဲ့ကြသည်။

သမိုင်းပေးတာဝန်
မြတ်ကျေပွန်သည်
လူချွန်စာဆိုတော်ပေတကား။

ကလောင်တစ်လက်
မင်တစ်စက်ဖြင့်
စာဖျက်ပေဖျက်အဆိပ်တက်၏။

သမိုင်းပေးတာဝန်
မကျေပွန်က
လူလွန်လူညံ့သာတကား။

ဒေါင်းနွယ်ဆွေ

မျက်ရည်၊ သွေး နှင့် ကညစ်ရာဇဝင်

ရှေးခေတ်က ကဗျာဆရာ၊ စာဆိုတော်ကြီးတွေဆိုတာ အခုခေတ်လို လေအေးပေးစက်တဖြူးဖြူး၊ ကော်ဖီမွှေးမွှေး တစ်ခွက်နဲ့ လက်တော့ပ် (Laptop) ကီးဘုတ်ကို သာသာယာယာ နှိပ်ရိုက်ပြီး စာထိုင်ရေးခဲ့ကြတာ မဟုတ်ဘူး။ သူတို့ခေတ်က စာရေးခြင်းအတတ်ပညာဆိုတာ သက်သောင့်သက်သာရှိတဲ့ အလုပ်တစ်ခုမဟုတ်ဘဲ ခန္ဓာကိုယ်ရော စိတ်ဝိညာဉ်ပါ ရင်းနှီးပေးဆပ်ရတဲ့ ကျောက်မီးသွေးတွင်းတူးရသလို ပင်ပန်းလွန်းတဲ့ အလုပ်တစ်ခုပါ။

မှောင်ပျပျ ဆီမီးအလင်းရောင်အောက်မှာ ပေရွက်ချောချောပေါ် ကညစ်ချွန်ချွန်နဲ့ အားရပါးရ ထိုင်ခြစ်ရင်း တစ်လုံးချင်းစီ တိကျအောင် အာရုံစိုက်ရင်း မျက်စိမှုန်၊ ခါးနာခံပြီး အသက်နဲ့လဲကာ နှောင်းခေတ်အတွက် စာပေ ရတနာတွေကို ချန်ထားခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပေရွက်ပေါ်မှာ အမှားအယွင်းမရှိစေဖို့ စာလုံးဝိုင်းဝိုင်းလေးတွေကို စိတ်ရှည်လက်ရှည် ရေးခြစ်ရတဲ့ ဒုက္ခဟာ သာမန်လူတွေ စိတ်ကူးမိရုံထက် အဆပေါင်းများစွာ ပိုမိုပြင်းထန်ပါတယ်။

စာရေးခြင်းနှင့် သက်စွန့်ဆံဖျားလုပ်ငန်း

(၁၉) ရာစုရဲ့ ပြင်သစ်စာရေးဆရာကြီး အိုနိုရေး ဒီ ဘာလ်ဇက် (Honoré de Balzac) က စာပေဖန်တီးမှုရဲ့ ခက်ခဲနက်နဲပုံကို ကဗျာဆန်ဆန်နဲ့ ရယ်ချင်စရာ၊ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ လေးနက်စရာကောင်းအောင် ပြောဖူးတယ်—

“စာအုပ်တစ်အုပ်ကို ရေးသားခြင်းဟာ လူသတ်မှုတစ်ခု ကျူးလွန်တာထက် ပိုပြီး အားအင်ကုန်ခန်းစေတယ်” တဲ့။

ဘာလ်ဇက် ကိုယ်တိုင်လည်း တစ်နေ့ကို ၁၅ နာရီ နီးပါး စာရေးဖို့အတွက် ကော်ဖီ ခါးခါးတွေကို အလွန်အကျွံ သောက်ရင်း နောက်ဆုံးမှာ နှလုံးရောဂါနဲ့ပဲ ကွယ်လွန်ခဲ့ရရှာတာပါ။ ဒါဟာ စာအုပ်တစ်အုပ်ဖြစ်တည်လာဖို့ စာရေးဆရာတွေရဲ့ သွေးနဲ့ချွေးကို ဘယ်လောက်အထိ ရင်းနှီးပေးဆပ်ရသလဲဆိုတာကို သက်သေပြနေတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

နှောင်းခေတ်လူငယ်များအတွက် သင်ခန်းစာ

ကျောင်းသူ ၊ ကျောင်းသားတွေဟာစာမေးပွဲခန်းထဲရောက်လို့ တစ်မျက်နှာပြည့်အောင် မနည်းစဉ်းစားပြီး ခေါင်းကုတ် စာရေးနေရချိန်မှာ ရှေးစာဆိုအကျော်အမော်တွေကတော့ ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း (Globalization) မရှိသေးတဲ့ ခေတ်ကြီးထဲမှာ သမိုင်းပေးတာဝန်ကို ကျေပွန်အောင် သေဆုံးခါနီး အချိန်တိုင် အောင် စာရေးခဲ့ ကြပါတယ်။

သူတို့ဟာ ရာသီဥတုဆိုးဝါးမှု၊ စစ်မက်အန္တရာယ်နဲ့  ကပ်ရောဂါဘယတွေကြားကနေ မြန်မာ့စာပေ ယဉ်ကျေးမှုကို မပျောက်ပျက်အောင် ပေမူ၊ ကမ္ပည်းစာတွေနဲ့ ထိန်းသိမ်းပြီး “လူချွန်လူကောင်း” တွေအဖြစ် ကမ္ဘာတည်သရွေ့ သမိုင်းတွင်ခဲ့ကြတာပေါ့။ သမိုင်းဆိုတာ အလကား ဖြစ်တည်လာတာမဟုတ်ဘဲ အတိတ်က ပညာရှိတွေရဲ့ ဘဝကို ရင်းနှီးပြီး တည်ဆောက်ခဲ့ရတဲ့  လူသား အကျိုးပြုအနုပညာ အမွေအနှစ် တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

စာဖျက်ပေဖျက် အဆိပ်တက်သူများ၏ အန္တရာယ်

“ကလောင်တစ်လက်၊ မင်တစ်စက်ဖြင့် စာဖျက်ပေဖျက်အဆိပ်တက်၏။ သမိုင်းပေးတာဝန် မကျေပွန်က လူလွန်လူညံ့သာတကား”

ကလောင်တစ်လက်နဲ့ မင်တစ်စက်ဆိုတာ တကယ်တော့ အားကိုးရသလို အရမ်းလည်း ကြောက်ဖို့ကောင်းတယ်နော်။ တိုင်းပြည်ကို လမ်းမှန်ပေါ်တင်ပြီး ကယ်တင်နိုင်သလို လမ်းမှားကြီးထဲ တွန်းပို့ပစ်ဖို့လည်း ကလောင်တစ်ချက်ပဲ။ ခက်တာက အခုခေတ်မှာ စာရေးဆရာ၊ စာဆိုဆိုပြီး ဗန်းပြနေကြပေမယ့် သူတို့ရေးတဲ့စာတွေက လူတွေအတွက် လောကကြီးအတွက် အဆိပ်အတောက်တွေ ဖြစ်နေတာမျိုးတွေ ရှိတတ်တယ်။ အဲဒါကြောင့်လည်း အမေရိကန် စာရေးဆရာကြီး မာ့ခ် တွန်း (Mark Twain) က ခပ်ချဉ်ချဉ် လှောင်ပြီး သတိပေးခဲ့တာပေါ့—

“မှားယွင်းတဲ့ အချက်အလက်တွေပါတဲ့ ကျန်းမာရေးစာအုပ်တွေကို ဖတ်တဲ့အခါ သတိထားဦး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ပုံနှိပ်အမှားတစ်ခုတည်းနဲ့တင် ခင်ဗျား အသက်ထွက်သွားနိုင်လို့ပဲ” တဲ့။

တကယ်လည်း ဟုတ်တာပဲလေ။ စာအုပ်ထဲမှာပါတဲ့ အမှားတစ်ခုကြောင့် လူတစ်ယောက် ဘဝပျက်သွားနိုင်တာပဲ။ဒီလိုပဲ စာပေကို ဖျက်ဆီးပြီး သမိုင်းပေးတာဝန် မကျေပွန်တဲ့သူတွေကို ဆရာကြီး ဒေါင်းနွယ်ဆွေကတော့ အားနာမနေဘဲ “လူလွန်လူညံ့” (ရှင်းရှင်းပြောရရင် လူ့ငနွားကြီးတွေပေါ့ဗျာ) ဆိုပြီး ပိဿာလေးနဲ့ နံဘေး ပစ်သလို ပြတ်ပြတ်သားသား ကင်ပွန်းတပ်ခဲ့တာပါ။

သမိုင်းမှာ တိုင်းပြည်ကို ကယ်တင်ခဲ့တဲ့ ကလောင်ချက်တွေကို ကြည့်မယ်ဆိုရင် ကိုလိုနီခေတ်တုန်းက ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်းရဲ့ ဋီကာ လေးချိုးကြီးတွေ၊ ဆရာကြီး ပီမိုးနင်းရဲ့ စာပေတွေကို ပြေးမြင်နိုင်ပါတယ်။ အဲဒီစာတွေက နယ်ချဲ့လက်အောက်မှာ စိတ်ဓာတ်ကျနေတဲ့ မြန်မာလူငယ်တွေကို မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် နိုးကြားလာအောင်နဲ့ လမ်းမှန်ရောက်အောင် တွန်းပို့ပေးခဲ့လို့ လွတ်လပ်ရေးခရီးအတွက် အများကြီး အထောက်အကူပြုခဲ့တာပါ။

 နိုင်ငံတကာမှာဆိုရင်လည်း ဆရာရေးဆရာမ ဟားရီးယက် ဘီချာ စတိုး ရေးခဲ့တဲ့ “ဦးလေးတွမ်၏ တဲအိမ်” ဝတ္ထုဟာ အမေရိကန်မှာ လူမည်းကျွန်စနစ် ပယ်ဖျက်ဖို့အထိ ပြည်သူတွေကို လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ပြောင်းပြန်အနေနဲ့ ကလောင်ချက်ကနေ အဆိပ်အတောက်တွေ ဖြစ်စေပြီး လူတွေ သန်းနဲ့ချီ သေကျေ ပျက်စီးစေခဲ့တဲ့ သမိုင်းဆိုးတွေလည်း ရှိခဲ့ဖူးပါတယ်။ အဆိုးဆုံး သာဓကတစ်ခုကတော့ ၁၉၉၄ ခုနှစ်က ရဝမ်ဒါနိုင်ငံမှာ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ လူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်မှုကြီးပါပဲ။ အဲဒီတုန်းက ပြည်တွင်း သတင်းစာတွေကနေ တူစီလူမျိုးတွေကို “ပိုးဟပ်တွေ” လို့ တင်စားပြီး သတ်ပစ်ဖို့ စာသားတွေနဲ့ လှုံ့ဆော်ခဲ့ကြလို့ ရက်ပေါင်း ၁၀၀ အတွင်း လူပေါင်း ရှစ်သိန်းကျော် သေဆုံးခဲ့ရပါတယ်။

 နောက်ပြီး နာဇီဂျာမနီခေတ်က ဂျူးမုန်းတီးရေး သတင်းစာအယ်ဒီတာ ဂျူးလီယပ် စတရိုက်ချာ ဆိုရင် သူကိုယ်တိုင် စစ်မြေပြင်မှာ သေနတ်ကိုင်ပြီး မတိုက်ခဲ့ပေမယ့် သူ့ရဲ့ စာသားတွေက လူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်မှုကို အားပေးခဲ့လို့ စစ်ပြီးချိန်မှာ စစ်ခုံရုံးကနေ ကြိုးပေးစီရင်တာ ခံခဲ့ရပါတယ်။

ဒီနေ့ခေတ်မှာတော့ ကလောင်ကနေ ကီးဘုတ် ဖြစ်လာပြီး မင်တစ်စက်ကနေ Click တစ်ချက်၊ Share တစ်ချက် ဖြစ်လာတာမို့ ပိုတောင် ကြောက်ဖို့ကောင်းလာပါသေးတယ်။ ဆိုရှယ်မီဒီယာ ပေါ်က သတင်းတုတွေ၊ အမုန်းစကား တွေက မိနစ်ပိုင်းအတွင်း ဒေသတွင်း ပဋိပက္ခတွေနဲ့ ဘာသာရေး၊ လူမျိုးရေး ရုန်းရင်းဆန်ခတ်မှုတွေကို ဖြစ်စေပြီး တိုင်းပြည်ကို လမ်းမှားထဲ တွန်းပို့နိုင်ပါတယ်။

 ဒါကြောင့် ကလောင်ဆိုတာ ဆရာဝန်တစ်ယောက်ရဲ့ ခွဲစိတ်ဓားလိုပါပဲ၊ လူနာကို ကယ်လို့ရသလို အကိုင်အတွယ် မှားသွားရင် လူ့အသက်ကို ချက်ချင်း နုတ်ယူသွားနိုင်တဲ့ အင်မတန် ထက်မြက်တဲ့ လက်နက်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

ဓားသွားထက် ကလောင်သွားက ပိုထက်တယ်

ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း အက်ဒဝပ် ဘူးဝါး လစ်တန် (Edward Bulwer-Lytton) ပြောခဲ့တဲ့ —

“ဓားသွားထက် ကလောင်သွားက ပိုထက်တယ် (The pen is mightier than the sword)” ဆိုတာ တကယ်ကို အမှန်တရားကြီးပါ။ ဓားက လူတစ်ယောက်ကိုပဲ သတ်နိုင်ပေမယ့် ကလောင်ကတော့ လူတွေအများကြီးရဲ့ အတွေးအခေါ် ကို ပြောင်းလဲပစ်နိုင်လို့ပဲ။ဒါပေမဲ့ အဲ့ဒီလောက် စွမ်းတဲ့ ကလောင်ကို ကိုင်ထားတဲ့သူက လောကကို အလင်းပြမယ့် “လူချွန်စာဆို” လား၊ သမိုင်းဖျက်မယ့် “လူဆိုးလား” ဆိုတာကတော့… သူတို့ ရေးတဲ့စာတွေထဲမှာ ပါတဲ့ စေတနာနဲ့ ကျင့်ဝတ်အပေါ်မှာပဲ မူတည်သွားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

(ဆရာကြီး ဒေါင်းနွယ်ဆွေ ချန်ထားခဲ့သော ပြတ်သားသည့် စာပေကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ အတွေးအခေါ်များနှင့် စာပေဝေဖန်ချက်များသည် ယနေ့တိုင် မြန်မာစာပေလောကတွင် စံနမူနာအဖြစ် တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။)

HEADLINE: Hate speech and real harm
SOURCE: UN
HEADLINE:  THE MEDIA AND THERWANDA GENOCIDE
SOURCE: INTERNEWS.ORG

တိုတိုထွာထွာ မှတ်စရာ ( ၃၃)

မအူပင် မုတ်သုံမိုးနှင့် မက္ကဆီကို စမတ်ဘဲကလေး မာလင်

ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ မအူပင်မြို့နယ်၏ ဇွန်လမိုးဦးကျကာလသည် ဥစားဘဲမွေးမြူရေးသမားများအတွက် ‘ဘဲဥအမြောင်းလိုက်ထွက်’ သော ရွှေရောင်နေ့ရက်များ ဖြစ်လေသည်။ မုတ်သုံမိုးက တဖွဲဖွဲရွာ၊ ဗွက်တောထဲတွင် ဘဲအုပ်ကြီးကလည်း တဂတ်ဂတ်နှင့် ဆူညံကာ ဥများကို တရစပ် ဥနေကြသည့် အချိန်ဖြစ်သည်။ မအူပင်မြို့နယ်ရှိ နာမည်ကျော် ‘ရွှေဘဲ’ ဘဲခြံကြီး အတွင်း၌မူ လုပ်ငန်းရှင်ကြီးများ စုဝေးကာ ဆေးပေါ့လိပ် မီးခိုးတလူလူနှင့် လက်ဖက်ရည်ကြမ်းဝိုင်းကြီးတစ်ခုကို တည်ခင်းထားကြသည်။ သူတို့သည် သာမန် ဘဲဥ ဈေး ကွက်အကြောင်းကို ဆွေးနွေးနေကြခြင်းမဟုတ်ဘဲ အလွန်အရေးကြီးလှသော ‘နိုင်ငံတကာ ဘဲရေးရာ နှီးနှောဖလှယ်ပွဲ’ ကြီးကို သဲသဲမဲမဲ ကျင်းပနေကြခြင်း ဖြစ်တော့သည်။

ဆွေးနွေးပွဲ၏ အဓိကခေါင်းစဉ်မှာ အခြားမဟုတ်။ ယခု ၂၀၂၆ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲတော် ကာလ၌ မက္ကဆီကိုအသင်း၏ အစိမ်းရောင်ဂျာစီဝတ်စုံလေးကို ကျပ်ကျပ်ညပ်ညပ် ဝတ်ဆင်ကာ တစ်ကမ္ဘာလုံးက ဘောလုံးဝါသနာရှင်များ၏ နှလုံးသားကို ဖမ်းစားထားသည့် ‘မာလင်’ (Merlín) အမည်ရ အသက် နှစ်နှစ်အရွယ် ဘဲကလေးအကြောင်းပင် ဖြစ်၏။

ခြံရှင် ဦးကျော်စွာက ရေနွေးကြမ်းကို တဖူးဖူးမှုတ်သောက်ရင်း မက္ကဆီကို စီးတီးလမ်းမပေါ်မှာ ခြေအိတ်လေးစွပ်ပြီး ဝူးဝူးဝါးဝါး လမ်းလျှောက်နေသည့် မာလင်၏ ဗီဒီယိုဖိုင်ကို  ဖုန်းမှန်သားပြင်ပေါ် လက်ကလေးဝိုင်းပြကာ လေသံဩကြီးဖြင့် စတင်မြွက်ဟလိုက်သည်။

“ဟေ့လူတွေ… စဉ်းစားသာကြည့်ဗျာ။ ကျုပ်တို့ မအူပင်က ဘဲတွေကျတော့ တစ်နေကုန် ဗွက်ထဲမှာ ခေါင်းစိုက်၊ ဖားရှာ၊ ခရုကောက်ပြီး ဥပဲ ဥတတ်တယ်။ ဟို မက္ကဆီကိုက ‘မာလင်’ ဆိုတဲ့ ကောင်ကျတော့… မက္ကဆီကိုအသင်း နိုင်တာနဲ့ လမ်းပေါ်ထွက် အောင်ပွဲခံရုံတင်မကဘူး၊ အခုဆို တိုင်းပြည်ရဲ့ သမ္မတကြီးကတောင် နန်းတော်ထဲအထိ ဖိတ်ပြီး တွေ့ဆုံရတဲ့အထိ ကမ္ဘာကျော်နေပြီဗျ။ ဒါတင်ပဲလား… ဖီဖာ (FIFA) ကပါ သူ့ကို အသိအမှတ်ပြုထားရတာ။ ကျုပ်တို့ ဘဲတွေကိုလည်း အဲဒီလို ‘ကမ္ဘာ့ဖလား သံတမန်’ ဖြစ်အောင် ဂျာစီလေး ဘာလေး ချုပ်ပေးရင် မကောင်းဘူးလား”

ဘေးမှ သက်ကြီးဝါကြီး ဘဲ ဆရာကြီး  (ဘဲမွေးမြူရေးလုပ်ငန်းကျွမ်းကျင်သူ) ဦးဘိုးထောင်က ဆေးပေါ့လိပ်ပြာကို တောက်ချလိုက်ပြီး နှာခေါင်းတစ်ချက်ရှုံ့ကာ ဝင်ရောက်ထောက်ပြလေသည်။

“မင်းကလည်း ရမ်းတုတ်ပြန်ပြီ ကျော်စွာရာ…

 မက္ကဆီကိုက မာလင်ဆိုတာက သူ့အရှင် ကာလာ အစ်ဗက်ဂိုမက်ဇ်နဲ့အတူ မက္ကဆီကိုစီးတီးမြို့လယ် လမ်းပေါ်မှာ  ဈေးလိုက် ရောင်းရင်း လူယဉ်ပါးနေတဲ့ ဘဲစမတ်ကလေးကွ။

ကာလာ အစ်ဗက် ဂိုမက်ဇ်  ဟာ သူ့ရဲ့ ၁၄ နှစ်အရွယ် သားဖြစ်သူ ခရစ်စတီယန်နဲ့ အတူ လမ်းမပေါ်မှာ လမ်းလျှောက်ပြီး ရေဘူး၊ အအေးဘူးနဲ့ သစ်သီးဖျော်ရည်တွေကို လှည်းလေးနဲ့ လိုက်ရောင်းရာမှာ ဘဲလေး မာလင်လည်း လိုက်ပါ လာလေ့ ရှိတယ်။ ဒီဘဲလေးက လမ်းသွားလမ်းလာ တွေနဲ့ ယဉ်ပါးနေပေမယ့် မင်းခြံထဲက ဘဲရိုင်းတွေကို သွားပြီး မက္ကဆီကို ဂျာစီ ဝတ်ပေးကြည့်ပါလား။ ဝတ်ပေးတဲ့ လက်ကို အတင်းဆိတ်ရုံတင်မကဘူး၊ ဂျာစီကိုပါ အပိုင်းပိုင်းပြတ်အောင် ဆွဲဆုတ်ပြီး ဗွက်အိုင်ထဲ ဆွဲချသွားလိမ့်မယ်။ ပြီးတော့ မာလင်က လူတွေကြားထဲ ငြိမ်ငြိမ်လေး နေတတ်တာ။ မင်းဘဲတွေကတော့ ‘ဂတ်… ဂတ်…’ နဲ့ အော်ပြီး လိုင်းကားရှေ့ ဝင်ပြေးမှာ သေချာတယ်”

ဦးဘိုးထောင်၏ အပြောကြောင့် လက်ဖက်ရည်ကြမ်းဝိုင်းတစ်ခုလုံး ဝါးခနဲ ဟားတိုက်ရယ်မောသံများဖြင့် ဆူညံသွားရသည်။

မအူပင်က မုတ်သုံမိုးအောက်တွင် မက္ကဆီကိုဂျာစီဝတ် ဘဲကလေး မာလင်၏အကြောင်းမှာ မအူပင် ဘဲလောကကို အကြီးအကျယ် လှုပ်ခတ်စေခဲ့ပြီး လုပ်ငန်းရှင်များမှာ သူတို့၏ ဘဲများကိုလည်း ကမ္ဘာ့အဆင့်မီအောင် မည်သို့ လေ့ကျင့် ရမည်နည်းဟူသော အတွေးများဖြင့် မီးခိုးတလူလူ ဝိုင်းဖွဲ့ဆွေးနွေးနေကြဆဲ ဖြစ်ပါတော့သည်။

ဖီဖာ၏ စည်းကမ်းနှင့် မာလင်၏ ကွင်းပြင်ပ သောင်တင်မှု

မုတ်သုံမိုးက တဖွဲဖွဲရွာနေဆဲဖြစ်ပြီး ဘဲခြံပိုင်ရှင် ဦးကျော်စွာက ၎င်း၏ပါးစပ်ထဲမှ ကွမ်းယာကြီးကို တမြုံ့မြုံ့ဝါးလျက်၊ ပြီးခဲ့သည့် ဇွန်လ ၂၄ ရက်က မက္ကဆီကိုစီးတီး အားကစားကွင်းအပြင်ဘက်တွင် တစ်ကမ္ဘာလုံး ဟိုးဟိုးကျော် ဖြစ်သွားခဲ့သော သတင်းဆန်းကြီးကို သဘောတွေ့ မနောခွေ့နေ၏။

 မက္ကဆီကို စီးတီးရှိ အက်ဇ်တီကာ အားကစားကွင်းအပြင်ဘက်၌ မက္ကဆီကိုအသင်း၏ ဂျာစီဝတ်ထားသည့် “ဘဲကလေး မာလင်” အား ဖီဖာစည်းကမ်းကြောင့် ကွင်းတွင်းဝင်ခွင့်ပိတ်ပင်ခဲ့ရာ ကွင်းအပြင်ဘက်တွင် သတင်းမီဒီယာများနှင့် ပရိသတ်များ အုန်းအုန်းကျွက်ကျွက် ဖြစ်ပွားခဲ့ရာမှ လူမှုကွန်ရက်တွင် လူကြိုက်များသည့် အဆိုပါ ဘဲကလေးသည် မက္ကဆီကိုသမ္မတနှင့်ပင် တွေ့ဆုံခဲ့ရပြီး တရားဝင်လာဘ်ကောင်ထက်ပင် ပိုမိုကျော်ကြားလာခဲ့သည်။

“ဒီမှာ ကိုမိုးဒီရဲ့… ကျုပ်တို့ ဘဲလောကသား ‘မာလင်’ လေဗျာ၊ မက္ကဆီကိုနဲ့ ချက်သမ္မတနိုင်ငံ ကစားမယ့် ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲစဉ်ကို အားပေးဖို့ သူ့သခင်နဲ့အတူ သွားကြည့်တာကို… ကွင်းထဲပေးမဝင်လို့ ကွင်းအပြင်ဘက်မှာတင် သောင်တင်ခဲ့ရတယ်တဲ့ဗျာ။ သူ့ကိုချစ်လို့ ဝိုင်းအုံအားပေးနေတဲ့ ပရိသတ်တွေကတော့ ဘဲကလေး မာလင်တစ်ယောက် သူ့မိသားစုနဲ့အတူ အားကစားကွင်းထဲ ဝင်ရောက်ပွဲကြည့်ခွင့်ရဖို့ ပွဲစီစဉ်သူတွေကို ဝိုင်းဝန်းတောင်းဆိုပေးကြတာပေါ့။ ဒါပေမဲ့ ဖီဖာ (FIFA) ဆိုတဲ့ အဖွဲ့အစည်းကြီးကတော့ တိရစ္ဆာန်တွေရဲ့ ဘေးကင်းလုံခြုံရေး စည်းမျဉ်း စည်းကမ်းတွေ ဘာတွေပြောပြီး ကွင်းထဲကို လုံးဝ ပေးမဝင်ဘူးဗျာ။ တကယ့်ကို ‘စာနာစိတ်မရှိ စည်းကမ်းကြီးတဲ့ ဖီဖာ’ ပဲ!”

ထိုအခါ ဘေးကနေ ရေနွေးကြမ်း ငုံ့သောက်နေသည့် အိမ်နီးနားချင်း ဘဲခြံပိုင်ရှင် ကိုမိုးဒီက ရယ်ကျဲကျဲမျက်နှာဖြင့် ဝင်ရောက်ထောက်ပြလေသည်။

“နေပါဦး ကိုကျော်စွာရဲ့… ကွင်းထဲပေးမဝင်တာလည်း ဥပဒေအရ မပြောနဲ့လေဗျာ။ မာလင်က ကမ္ဘာ့ဖလား အဖွင့်ပွဲစဉ်အပြီး လမ်းမပေါ်မှာ ဖိနပ်လေးစီးပြီး လမ်းလျှောက်ရာကနေ သမ္မတအိမ်တော်အထိ ဖိတ်ကြားခံရပြီး သွားလည်ခဲ့ရတာ။ အခုဆို အင်တာနက် လိုင်းပေါ်မှာ လူတွေ ရူးခါသွားအောင် အုန်းအုန်း ကျွက်ကျွက် နာမည် ကြီးနေတာမဟုတ်လား။

ပြီးတော့ နာမည်ကြီး ‘Televisa’ ရုပ်သံလိုင်းနဲ့ အင်တာဗျူးဖို့ကျတော့လည်း အက်ဇ်တီကာ (Azteca) အားကစားကွင်း ဘေးနားအထိ သေတ္တာငယ်လေးထဲမှာ ဇိမ်ကျကျ သက်သောင့်သက်သာ စီးပြီး လာခွင့်ရသေးတာပဲ မဟုတ်လားဗျ။ ဖီဖာ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူကလည်း ကွင်းထဲကို တိုက်ရိုက် ပေးမဝင်တာပဲရှိတာ၊ ကွင်းအပြင်ဘက် သတ်မှတ်ထားတဲ့ နေရာအထိတော့ ဘဲကလေးကို ပေးဝင်ပါတယ်လို့ အတည်ပြုချက် ထုတ်ထားသားပဲဥစ္စာ။ မင်းဘဲတွေ ကွင်းပြင် ပတ်ချာလည် ရောက်ဖို့ဝေးလို့ မအူပင် လမ်းမပေါ်တင် ဟင်းအိုးထဲ ရောက်သွားဦးမယ်”

ကိုမိုးဒီ၏ အပြောကြောင့် ကိုကျော်စွာမှာ ပါးစပ်ထဲမှ ကွမ်းသွေးကို လှမ်းထွေးလိုက်ရင်း မျက်စိတစ်ချက်ပစ်ကာ မက္ကဆီကိုက ဘဲကလေး မာလင်၏ စည်းစိမ်ကို အားကျမဆုံး ဖြစ်နေမိပါတော့သည်။

ကုန်အမှတ်တံဆိပ်စစ်ပွဲနှင့် မအူပင်က အရောင်းဗျူဟာ

ဆွေးနွေးပွဲက ပိုမိုအရှိန်မြင့်လာပြီး မအူပင် ဘဲဥကုန်သည်ကြီးများက မာလင်၏ ပိုင်ရှင် စီးပွားရေးမျက်စိရှိပုံနှင့် ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ စီးပွားရေးအမြတ်ထုတ်နိုင်စွမ်းကို ချီးမွမ်းခန်း ဖွင့်ကြတော့သည်။ ဦးကျော်စွာ၏ဇနီး မနီလာက ကွမ်းအစ်ကိုဘေးချ၊ လက်ဖက်ရည်ကြမ်းအိုးကိုကိုင်ကာ လူကြီးမင်းများ၏ခွက်များထဲသို့ ရေနွေးကြမ်း ပူပူနွေးနွေး ငှဲ့ပေးရင်း စိတ်လှုပ်ရှားစွာဖြင့် ဝိုင်းထဲသို့ ဝင်ရောက်ဆွေးနွေးလေတော့သည်။

“အော်… ဒါတင်ဘယ်ကမလဲ တော်ရယ်။ ကျုပ်တို့ လိုင်းပေါ်မှာကြည့်ရတာ အဲဒီမက္ကဆီကိုက မာလင်ဆိုတဲ့ ဘဲကလေးက ‘Netflix’ ရုံးခန်းအထိ တရားဝင် ဖိတ်ကြားခံရလို့ လည်ပတ်ခွင့်ရခဲ့ရုံတင် မကဘူးနော်၊ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး လောကရဲ့ ‘ကုန်အမှတ်တံဆိပ်  စစ်ပွဲကြီးရဲ့ ဗဟိုချက်မကြီးတောင် ဖြစ်ခဲ့သေးတာပါ။

သူ့ရဲ့ပိုင်ရှင်ဖြစ်တဲ့ ကာလာ ဂိုးမက်ဇ် (Karla Gómez) က မာလင်ရဲ့နာမည်ကို မက္ကဆီကို ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့်ဌာန (IMPI) မှာ သွားပြီး မလျှောက်ခင်လေးတင်မှာတင်… ဟိုကြားဖြတ်လူလည် နှစ်ယောက်၊ သုံးယောက်က မာလင်ဆိုတဲ့ နာမည်ကို စီးပွားရေးအရ သီးသန့်အမြတ်ထုတ် သုံးစွဲချင်လို့ဆိုပြီး ‘El Pato Merlín’ ဆိုတဲ့ အမည်နဲ့ ကြားဖြတ် လျှောက်တာ ခံရသေးတယ်တဲ့။ အခုတော့ ကံကောင်းလို့ မက္ကဆီကိုအစိုးရ တာဝန်ရှိသူတွေက မာလင်ရဲ့နာမည်နဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့် အားလုံးကို မူလပိုင်ရှင်ကိုပဲ တရားဝင် ကုန်အမှတ်တံဆိပ် အသိအမှတ်ပြု လက်မှတ် ထုတ်ပေး လိုက်တာပေါ့။

သူက ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲကြီးရဲ့ တရားမဝင် အရုပ် လာဘ်ကောင် (Unofficial Mascot) လိုမျိုး ဖြစ်နေတော့လည်း စီးပွားရေးသမားတွေက မာလင်ရဲ့ပုံစံ ဘဲဦးထုပ်တွေ၊ ရုပ်သေးရုပ်တွေလုပ်ပြီး ရောင်းချင်ကြတာပေါ့။ ကျုပ်တို့လည်း မအူပင်မှာ ‘မာလင်တံဆိပ် ဘဲဥအစစ်’ ဆိုပြီး ဂျာစီဝတ်ထားတဲ့ ဘဲပုံစံလေးနဲ့ အမှတ်တံဆိပ်ကပ်ပြီး ရောင်းရင် တစ်လုံးကို ငါးရာလောက်နဲ့ အကုန်အမြောင်းလိုက် ရောင်းမလောက် ဖြစ်မှာ သေချာတယ် တော်ရဲ့”

သူ၏ ကုန်သွယ်ရေး ဉာဏ်ဆန်းကြီးကြောင့် တစ်ဝိုင်းလုံးရှိ ဘဲဥဒိုင်ကြီး ၏ ထုတ်လုပ်ရေးမှူးများမှာ မျက်လုံးများ အရောင်တောက်သွားကြပြီး မအူပင် ဗွက်တောထဲက ဘဲဥများကို ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ မည်သို့ စျေးကွက် တင်ရမည်နည်း ဟူသော အကြံဉာဏ်သစ်များဖြင့် လက်ဖက်ရည်ကြမ်းဝိုင်းကြီးမှာ ပိုမိုစည်ကား တက်ကြွ သွားပါတော့သည်။

မအူပင်က VIP အိပ်မက်

နိုင်ငံတကာ ဘဲရေးရာ နှီးနှောဖလှယ်ပွဲ၏ နိဂုံးချုပ်ခါနီးတွင်မှ မအူပင် ဘဲမွေးမြူရေးလုပ်ငန်းရှင်များအားလုံးကို ဆတ်ဆတ်ခါ မနာလိုဖြစ်သွားစေမည့် သတင်းထူးကြီးကို ဦးကျော်စွာက  ဝါးလက်စကွမ်းယာကို  ထွေးထုတ် လိုက်ရင်း အောင်နိုင်သူတစ်ဦး၏ လေသံဖြင့် ကြေညာလိုက်လေတော့သည်။

“ကဲ… နားထောင်ကြဦးဗျာ။ အခုနောက်ဆုံးရတဲ့ ကမ္ဘာ့သတင်းအရတော့… ပရိသတ်တွေရဲ့ အလုံးအရင်းနဲ့ တောင်းဆိုမှု ရာပေါင်းများစွာ သော ပြည်သူ့ အသံကြောင့် ဖီဖာ (FIFA) လည်း အလျှော့ပေးလိုက်ရပြီ ထင်ပါရဲ့ဗျာ။ မာလင်ရဲ့ မိသားစုဟာ မက္ကဆီကိုအသင်းရဲ့ ပွဲစဉ်ကို အားကစားကွင်းထဲမှာ လူကိုယ်တိုင် ဝင်ရောက်ကြည့်ခွင့်ရတော့မယ်တဲ့ဗျ။ ပိုင်ရှင်ဖြစ်သူ အမျိုးသမီး ဂိုးမက်ဇ်ကတော့ ‘ဒါဟာ ကျွန်မတို့မိသားစုအတွက် အလွန်ပြင်းထန်ပြီး စိတ်လှုပ်ရှားစရာ ကောင်းတဲ့ ခံစားချက်မျိုးပါ’ လို့ နိုင်ငံတကာ သတင်းမီဒီယာတွေရဲ့ အင်တာဗျူးမှာ မျက်ရည်ဝဲပြီး ဖြေသွားတယ်ဗျာ။ (မိသားစု အထူးဧည့်သည်များအဖြစ် ဝင်ခွင့်ပေးပေမယ့် ဘဲလေးတော့ မပါဘူး ။)

“စဉ်းစားသာကြည့်ဦး၊ ဘဲတစ်ကောင်ကြောင့်နဲ့ တစ်မိသားစုလုံး ကမ္ဘာ့ဖလား VIP ခုံမှာ ထိုင်ကြည့်ရမယ့်အထိ ဖြစ်သွားတာ။ ကျုပ်တို့ မအူပင်က ဥစားဘဲတွေကိုလည်း မက္ကဆီကိုအသင်းရဲ့ အစိမ်းရောင်ဂျာစီလေးတွေသာ အတင်းလိုက်ဝတ်ပေးထားရင် နောက် နှစ်နှစ်၊ သုံးနှစ်အတွင်းမှာ ဘဲဥကရမယ့် ပုံမှန်ဝင်ငွေရရုံတင်မကဘူး… ကျုပ်တို့ပါ ကမ္ဘာ့ဖလား ဘောလုံးပွဲစဉ်တွေရဲ့ VIP လက်မှတ်တွေ အလကားရပြီး နိုင်ငံခြားအထိ လေယာဉ်ပျံကြီးစီးကာ ပွဲသွားကြည့်နိုင်မလားမသိဘူးဗျာ ဟား..ဟား..ဟား..”

ဦးကျော်စွာ၏ အလွန်အကျွံ စိတ်ကူးယဉ် အောင်ပွဲခံအော်ဟစ်သံကြောင့် ဘေးနားက ကိုမိုးဒီနှင့် ဘဲဥကုန်သည်ကြီးများ အားလုံးမှာလည်း ရေနွေးကြမ်းများ သီးကုန်ကြပြီး တစ်ခဲနက် တဝါးဝါး တဟားဟားဖြင့် အားရပါးရ ဟားတိုက် ရယ်မောကြလေတော့သည်။

ဤသို့ဖြင့် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ မအူပင်မြို့နယ်၏ ဇွန်လမိုးဦးကျ တဖွဲဖွဲရွာနေသော မိုးစက်မိုး ပေါက် ကျသံများ ကြားမှ လက်ဖက်ရည်ကြမ်းဝိုင်းလေးတွင်… မက္ကဆီကိုနိုင်ငံမှ ကမ္ဘာကျော် ဖိနပ်စီးဘဲကလေး ‘မာလင်’ ၏ အောင်မြင်မှုဇာတ်လမ်းကို အကြောင်းပြုကာ မိမိတို့၏ မအူပင်ဘဲဥများကို ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်သို့ ပိုမိုတိုးချဲ့တင်ပို့ရန် စိတ်ကူးယဉ်အိပ်မက် ဆန်းဆန်းပြားပြား ဝေဖန်သံများနှင့်အတူ ပျော်ရွှင်ချမ်းမြေ့စွာ နှီးနှော ဖလှယ် ပွဲကြီး နိဂုံးချုပ်သွားခဲ့ပါတော့သတည်း။

HEADLINE: Merlin, the Duck in a Mexico World Cup Team Jersey, Finds Internet Fame
SOURCE: The New York Times

တိုတိုထွာထွာ မှတ်စရာ ( ၃၄ )

“ဖြည်းဖြည်းသွား… အသက်ရှည်တယ်”

ပုဂံ၊ ညောင်ဦးမြို့၏ မိုးဥတုအလှက မိုးသား တိမ်လိပ်လွှာများနှင့်အတူ တဖြန်းဖြန်း တောက်ပနေဆဲ ဖြစ်သည်။ လောကနန္ဒာ ဘေးမဲ့တောအနီးရှိ ထနောင်းရိပ် လက်ဖက်ရည်ဆိုင်လေး အတွင်း၌မူ လေအေးတဖြူးဖြူးနှင့် စည်ကားလျက်ရှိသည်။ စားပွဲဝိုင်းတစ်ခုတွင် ထိုင်နေကြသော တောအုပ်ကြီး ဖိုးချို၊ ရွှေငါးရောင်းသည့် ကိုဥဩနှင့် အလွတ်တန်း သတင်းထောက် ကိုကြေးမုံတို့ သုံးယောက်သားမှာ ရေနွေးကြမ်းတစ်အိုးကို အလယ်ချကာ ကမ္ဘာ့အရှေ့ အနောက် လိပ်ဆယ်လီများအကြောင်းကို စပ်မိစပ်ရာ အားရပါးရ အချီအချ လေကန်နေကြတော့သည်။

အလွတ်တန်း သတင်းထောက် ကိုကြေးမုံက ၎င်း၏ လွယ်အိတ်ဟောင်းကြီးထဲမှ နိုင်ငံတကာ သတင်းစာတစ်စောင် (The Straits Times သတင်းစာ) ကို ဆွဲထုတ်လိုက်ပြီး မျက်မှန်ကို ပင့်တင်ကာ စိတ်လှုပ်ရှားစွာဖြင့် စတင် ဖောက်သည်ချလေတော့သည်။

“ဟေ့  …    မိတ်ဆွေတို့ရေ.. ကျုပ် သတင်း အလန်းစားတစ်ခု ရထားတယ်ဗျာ။ တကယ့်ကို အံ့ဩစရာကြီး။ ကမ္ဘာ့အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ အလယ်ကောင်မှာရှိတဲ့ စိန့်ဟယ်လီနာ (Saint Helena) ကျွန်းက ‘ဂျိုနသန်’ (Jonathan) ဆိုတဲ့ လိပ်ကြီးလေ… အခု ၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာ အသက် ၁၉၄ နှစ် တိတိ ရှိသွားပြီဗျာ! ဂင်းနစ်ကမ္ဘာ့စံချိန်တင် မှတ်တမ်းအဖွဲ့ (Guinness World Records) ကလည်း သူ့ကို ကမ္ဘာ့အသက်အရှည်ဆုံး ကုန်းလိပ်အဖြစ်တင် မကဘူး၊ နာမည်ကြီး အနုပညာရှင် Blackpink တို့၊ နပန်းသမား ဂျွန်စီနာ (John Cena) တို့နဲ့ တန်းတူ ‘ကမ္ဘာ့အိုင်ကွန် (Global Icon)’ ဘွဲ့ကြီး ပေးလိုက်ပြီဗျ။ ကြည့်ရတာ အဲဒီကျွန်းပေါ်မှာ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတောင် အကြီးအကျယ် လုပ်ရမလို ဖြစ်နေတယ်”

(၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဂင်းနစ်အဖွဲ့က ဂျိုနသန်ကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုရှိပြီး လူသားများကို စိတ်ဓာတ်ခွန်အား ပေးနိုင်သည့် ထူးခြားထင်ရှားသူများကိုသာ ရွေးချယ်ချီးမြှင့်သည့် “Guinness World Records Icon” ဘွဲ့တံဆိပ်ကို တရားဝင် ပေးအပ်ခဲ့ခြင်းကို သူက ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သည်။  အဆိုပါ ဂင်းနစ်၏ အိုင်ကွန် (Icon) စာရင်းတွင် ဂျိုနသန်နှင့်အတူ တောင်ကိုရီးယားအမျိုးသမီးအဖွဲ့ Blackpink၊ နပန်းသမားနှင့် သရုပ်ဆောင် John Cena၊ ဘေ့စ်ဘောကစားသမား Shohei Ohtani တို့လည်း အတူတကွ ပူးတွဲဂုဏ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။)

ဘေးနားတွင် ထိုင်နေသော ရွှေငါးရောင်းသူ ကိုဥဩက ဝါးလက်စ မြေပဲလှော်ပင် သီးလုနီးပါး ဖြစ်သွားသည်။ သူက မျက်လုံးပြူး၊ ပါးစပ်အဟောင်းသားနှင့် ရေနွေးကြမ်းကို အမြန်မော့သောက်လိုက်ပြီး လှောင်ပြုံးပြုံးကာ ဝင်ရောက် မေးမြန်းလေသည်။

“နေပါဦး ကိုကြေးမုံရာ… စဉ်းစားစမ်း ၁၉၄ နှစ်ဆိုတော့ အဲဒီလိပ်အဘိုးကြီးက မသေသေးဘူးလားဗျ။ ကျုပ်ဆိုင်က မှန်ကန်နဲ့ မွေးထားတဲ့ ရွှေငါးအလှလေးတွေတောင် သုံးလလောက်ဆို ရေပေါ် ဗိုက်မှောက်ကုန်တာ အခါခါပဲ။ အဲဒီအတ္တလန္တိတ်က လိပ်ကြီးက ဘာတွေ ထူးခြားဆန်းပြားလွန်းလို့ ကမ္ဘာ့အိုင်ကွန်အဆင့်အထိ ဖြစ်နေရတာလဲဗျာ။ ကျုပ်ဖြင့် မယုံနိုင်ဘူး”…

ကိုကြေးမုံက သတင်းစာကို စားပွဲပေါ် ဖြန့်ချလိုက်ပြီး အချက်အလက်များကို လက်ညှိုးထိုးပြကာ ဂုဏ်ယူ ဝင့်ကြွားစွာ ဖြင့် ဆက်လက်ရှင်းပြလေသည်။

“ထူးခြားတာပေါ့ ကိုဥဩရာ။ သာမန်လိပ်အဆင့် မဟုတ်ဘူး။ သူက အခု အသက်အရွယ်ကြောင့် မျက်စိလည်း ကွယ်နေပြီ၊ အနံ့လည်း ကောင်းကောင်း မရတော့ဘူးဗျ။ ဒါပေမဲ့ အားကစားသမားကြီးလိုပဲ နေ့တိုင်း အစာကို မြိန်ရှက်စွာ စားတယ်၊ စိမ်းစိုနေတဲ့ မြက်ခင်းပြင်ပေါ်မှာ နေပူစာလည်း ဇိမ်ကျကျ လှုံတယ်။ ပိုပြီးတော့ အံ့ဩစရာ ကောင်းတာက… အသက် ၁၉၄ နှစ်အထိ ‘မိတ်လိုက်ခြင်း (Mating)’ လုပ်ငန်းစဉ်ကိုလည်း အားရပါးရနဲ့ လုံးဝ လက်မလွှတ်သေးဘူးတဲ့ဗျာ! သူ့ကို နေ့တိုင်း ပြုစုစောင့်ရှောက်နေတဲ့ Caretaker တိရစ္ဆာန်ဆရာဝန်ကြီးတွေ ကိုယ်တိုင် သတင်းစာမှာ အာမခံချက်ပေးပြီး ထည့်သွင်းပြောဆိုထားတာဗျ။ မင်းရွှေငါးတွေနဲ့ သွားမယှဉ်နဲ့”

ကိုကြေးမုံ၏ လေးနက်လှသော လိပ်ကြီးဂျိုနသန်၏ သတင်းကြောင့် ကိုဥဩတစ်ယောက် ပါးစပ်အဟောင်းသားနှင့် ဘာပြန်ပြောရမှန်းမသိ ဖြစ်သွားရပြီး ဘေးမှ နားထောင်နေသော တောအုပ်ကြီး ဖိုးချိုကမူ ဆေးပေါ့လိပ်ကြီးကို ဖွာရင်း လောကနန္ဒာတောထဲက လိပ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ရန် အမူအရာ ပြင်လိုက်လေတော့သည်။

လောကနန္ဒာက စူပါမော်ဒယ် ကြယ်လိပ်မကြီး နံပါတ် ၁၄၆

တောအုပ်ကြီး ဖိုးချိုက ခေါင်းကို အသာအယာ ညိတ်လိုက်ပြီး လက်ကြားက ဆေးပေါ့လိပ်ကြီးကို ခပ်ပြင်းပြင်း တစ်ချက်ဖွာကာ မီးခိုးလုံးကြီးများကို ထနောင်းရိပ်ထဲသို့ မှုတ်ထုတ်လိုက်သည်။ ထို့နောက် မျက်ခုံးတစ်ချက် ပင့်လျက် လေသံ ဩကြီးဖြင့် ဝင်ရောက် လေကန်တော့သည်။

“ဟားဟား… ဒါကတော့ အတ္တလန္တိတ်က ဆရာကြီး ဂျိုနသန်က ‘အသက်ဆိုတာ ကိန်းဂဏန်း၊ အသက်ရှူနေသရွေ့ အချစ်ကတော့ အမြဲစိမ်းလန်း’ ဆိုတဲ့ ပလေးဘွိုင်စတိုင်ကိုးဗျ။ ဒါပေမဲ့ ကိုကြေးမုံရာ… မင်းတို့က အနောက်ကမ္ဘာက လိပ်အဘိုးကြီးတွေကိုပဲ သွားပြီး အထင်ကြီး မချီးမွမ်းနေနဲ့ဦး။ ငါတို့ ညောင်ဦး လောကနန္ဒာ ဘေးမဲ့တောထဲမှာလည်း တစ်ကမ္ဘာလုံးက သိပ္ပံပညာရှင်တွေ ဝိုင်းအာရုံစိုက်နေရတဲ့ ကမ္ဘာ့အဆင့် ဆယ်လီမကြီး ရှိတယ်ဟေ့”

ကိုဥဩက  မျက်မှောင်ကုတ်လျက် ဆရာကြီးဖိုးချိုကို ကြည့်ကာ ခေါင်းကုတ်ရင်း ပြန်မေးလေသည်။

“ဟာ… ဆရာသမားကလည်း ဘေးမဲ့တောထဲက ဗျိုင်းတွေ၊ တောဝက်တွေနဲ့ ဖွတ်တွေကြားထဲ လိပ်ဆယ်လီမက ဘယ်ကနေ ရုတ်တရက် ထွက်လာတာလဲဗျ။ ကျုပ်ဖြင့် ညောင်ဦးမှာ နေလာတာ ကြာပြီ၊ တစ်ခါမှ မကြားဖူးပါဘူး။ သတင်းထောက် ကိုကြေးမုံတောင် မသိတာ ဆရာကြီးက ဉာဏ်ဆင်နေတာ မဟုတ်လား”

တောအုပ်ကြီး ဖိုးချိုက ‘နှာခေါင်းတစ်ချက် ရှုံ့လိုက်ပြီး’ ကိုဥဩ၏ ပခုံးကို ပုတ်ကာ ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားစွာဖြင့် ဆက်ပြောပြလေသည်။

“မင်းကတော့ ငါးလေးတွေပဲ တစ်နေကုန် ထိုင်ကြည့်နေတာကိုး ကိုဥဩရာ။ ငါတို့ လောကနန္ဒာ ဘေးမဲ့တောက ‘မြန်မာ့ကြယ်လိပ်မကြီး နံပါတ် ၁၄၆’ လေကွာ။ အဲဒီကောင်မလေးရဲ့ သမိုင်းကြောင်းက ရုပ်ရှင်ရိုက်ရင်တောင် အော်စကာဆု ရနိုင်တယ်ဟေ့။ လွန်ခဲ့တဲ့ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တုန်းက နိုင်ငံတကာကို ခိုးထုတ်မယ့် မှောင်ခိုသမားတွေလက်ကနေ ရဲရဲတောက် လုယူကယ်တင်ခဲ့ရတဲ့ ဒုက္ခသည်မလေးဗျ။ အခု ၂၀၂၆ မှာတော့ အသက်က ၂၆ နှစ်ပဲ ရှိသေးတယ်၊ လိပ်သက်တမ်းနဲ့ တွက်ရင် အပျိုပေါက် အရွယ်လေးပေါ့။ ဒါပေမဲ့ ဖွံ့ဖြိုးမှုကတော့ ရှယ်ပဲ… ကျောခွံအလျားက ၁၈ လက်မခွဲကျော် (၄၇ စင်တီမီတာ) နဲ့ ‘ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ကြယ်လိပ် (World’s Largest Star Tortoise)’ အဖြစ် ကမ္ဘာ့ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့ ကပါ စံချိန်တင် အသိအမှတ်ပြုထားရတာဗျာ”

ထိုအခါ အလွတ်တန်းသတင်းထောက် ကိုကြေးမုံက ဘောပင်နှင့် မှတ်စုစာအုပ်ကို လွယ်အိတ်ထဲမှ ချက်ချင်းဆွဲထုတ်လိုက်ပြီး မျက်လုံးများ အရောင်တောက်လျက် ဝင်ရောက်ထောက်ပြ မေးမြန်းပါတော့သည်။

“အော်… မှတ်မိပြီ၊ မှတ်မိပြီ။ လိုင်းပေါ်မှာ သုတေသနစာတမ်းတွေ ထွက်ထားတဲ့ စူပါမော်ဒယ် ကြယ်လိပ်မကြီး နံပါတ် ၁၄၆ ပဲ။ ဒါနဲ့ တောအုပ်ကြီးဗျာ… စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတာက လူတွေလို မွေးစာရင်းမရှိတဲ့ သူမရဲ့အသက်ကိုကျတော့ ဆရာတို့ သစ်တောဌာနက ဘယ်လိုနည်းပညာနဲ့ တွက်ချက်လဲဗျ။ ဒီအတိုင်း ကျောခွံကို ကြည့်ရုံနဲ့ တန်းသိသလား၊ ရှင်းပြပါဦး”

လိပ် သက်တမ်း တွက်နည်း

တောအုပ်ကြီး ဖိုးချိုက ကိုကြေးမုံ၏ မေးခွန်းကို သဘောကျသဖြင့် ခေါင်းတညိတ်ညိတ်နှင့် ရယ်မောရင်း ပညာရှင်လေသံဖြင့် ဆက်လက်ရှင်းပြလေသည်။

“လိပ်သက်တမ်း တွက်နည်းက တကယ့်ကို သိပ္ပံနည်းကျတယ် ကိုကြေးမုံရဲ့။ သစ်ပင်တွေမှာ သစ်ကွင်း (Tree Rings) တွေကို ရေတွက်ပြီး အသက်တွက် သလိုပဲ လိပ်တွေမှာကျတော့ ကျောခွံပေါ်မှာပါတဲ့ ကြီးထွားမှု ကွင်းလိုင်း (Growth Rings) တွေကို သေသေချာချာ ရေတွက်ရတာကွ။ ငါတို့ လောကနန္ဒာက မမ ၁၄၆ ကတော့ သက်တမ်းအရ ငယ်သေး တာရယ်၊ ကျောခွံပေါ်က ကြယ်ပွင့်ပုံစံ ကွင်းလိုင်းတွေက အထင်သား ရှိနေသေးတာရယ်ကြောင့် အသက် ၂၆ နှစ်ဆိုတာကို အမှားအယွင်းမရှိ ကွက်တိတွက်ချက်လို့ ရတာပေါ့”

ထိုအခါ ရွှေငါးရောင်းသူ ကိုဥဩက မျက်မှောင်ကြီးကုတ်၊ လက်မဖြင့် တွက်ချက်ပုံဖော်ရင်း နားမလည်နိုင်သည့် လေသံဖြင့် ကြားဖြတ်မေးမြန်းပြန်သည်။

“ဒါဆို… ဟို အသက် ၁၉၄ နှစ်တောင် ရှိပြီဆိုတဲ့ အနောက်နိုင်ငံက လိပ်ဘိုးတော် ဂျိုနသန်ကျတော့ကောဗျာ? အသက်က နှစ်ရာနီးပါး ဆိုတော့ ကျောခွံကွင်းတွေ ထိုင်ရေရင် တစ်ထောင်ကျော်လောက် ဖြစ်မနေဘူးလား။ အဲဒီလောက်များတဲ့ ကွင်းတွေကို ဘယ်လိုလုပ် စိတ်ရှည်လက်ရှည် ထိုင်ရေနိုင်မှာလဲဗျ”

ကိုကြေးမုံက မှတ်စုစာအုပ်ကို လက်ကကိုင်ရင်း အင်္ဂလိပ်သတင်းစာထဲက အချက်အလက်ကို ပြန်ကြည့်ကာ ဝင်ရောက်ရှင်းပြလေသည်။

“အဲဒါကိုတော့ ကျုပ် ရှင်းပြမယ် ကိုဥဩ။ ဘိုးတော် ဂျိုနသန်ကျတော့ မင်းပြောသလို ကျောခွံကွင်း ထိုင်ရေလို့ မရတော့ဘူးဗျ။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ သူက သက်တမ်းတစ်လျှောက်လုံး ကျွန်းပေါ်က ကျောက်တုံးတွေ၊ သဲတွေနဲ့ တိုက်မိပွတ်မိ လွန်းလို့ ကျောခွံက လိုင်းတွေအကုန်လုံး ပွန်းပဲ့ပြီး ‘ပြောင်ချော’ နေပြီလေ။

ဒါကြောင့်မို့လည်း ကမ္ဘာ့သိပ္ပံပညာရှင်တွေက လွန်ခဲ့တဲ့ ၁၈၈၂ ခုနှစ်တုန်းက သူ စိန့်ဟယ်လီနာကျွန်းကို စတင် ရောက်ရှိခါစက ရိုက်ကူးထားခဲ့တဲ့ အဖိုးတန် အဖြူအမည်း ဓာတ်ပုံဟောင်းကြီးတွေကို သမိုင်းမှတ်တမ်းအနေနဲ့ ပြန်ကြည့်ပြီးတော့မှ ‘ဪ… ဒီဘိုးတော် ကျွန်းကို ရောက်တုန်းကလည်း အပြည့်အဝ ကြီးထွားပြီးသား ဒီရုပ်ပဲ၊ အခု နှစ်ပေါင်း တစ်ရာကျော်ကြာတဲ့အထိလည်း ဒီရုပ်ပါလား’ ဆိုပြီး သမိုင်း အထောက်အထားတွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီးတော့မှ အသက် ၁၉၄ နှစ်ဆိုတာကို အနည်းဆုံး သတ်မှတ်တွက်ချက်လိုက်ရတာဗျာ”

ကိုဥဩက မေးစေ့ကို လက်ဖြင့်ပွတ်ရင်း တွေးတောလျက် ဆက်ပြောသည်။

“အမလေး… စဉ်းစားကြည့်မှ လိပ်တွေ ဖြစ်ရတာလည်း မလွယ်ပါလားဗျာ။ တစ်ကောင်က မျက်စိမမြင်၊ အနံ့မရဘဲ နေ့တိုင်း မိတ်လိုက်ဖို့ အလုပ်ရှုပ်နေတယ်၊ နောက်တစ်ကောင်ကျတော့လည်း ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ကြယ်လိပ်မော်ဒယ်လ် ဆိုပြီး ညောင်ဦးတောထဲမှာ ဟန်ပြနေရတယ်”

တောအုပ်ကြီး ဖိုးချိုက ဆေးပေါ့လိပ်တိုကို စားပွဲအောက်သို့ ချလိုက်ရင်း ခါးကို ဆန့်ကာ နိဂုံးချုပ် စကား ဆိုလေတော့သည်။

“ဒါကြောင့် ငါက ပြောတာပေါ့ကွာ။ လိပ်လောကရဲ့ ထာဝရဆောင်ပုဒ်က ‘ဖြည်းဖြည်းသွားကွ၊ အသက်ရှည်တယ်’ ဆိုတာပဲ။ ကမ္ဘာပေါ်က လူတွေကသာ တစ်နေ့တစ်နေ့ အလုပ်တွေအလွန်အကျွံရှုပ်၊ ပိုက်ဆံတွေ အတင်းလိုက်ရှာ၊ စိတ်ဖိစီးမှုတွေနဲ့ သဲသဲမဲမဲ အပြေးအလွှား လုပ်နေကြလို့ အသက်တိုကုန်ကြတာ။ ငါတို့ ညောင်ဦးက မမ ၁၄၆ နဲ့ အတ္တလန္တိတ်က ဘိုးတော် ဂျိုနသန်တို့ကတော့ အေးဆေးသက်သာ ဖုန်တထောင်းထောင်းကြားမှာ ‘ဂေါ်’ နေကြတုန်းပဲဗျာ။ ကဲ… ကိုဥဩရေ၊ လိပ်တွေ အကြောင်းလည်း အစုံအလင်  ပြီးဆုံးပြီ ဆိုတော့… ဟောဒီ လေကန်ပွဲအတွက် လက်ဖက်ရည်ဖိုးလေး မင်း အလိုက်သိသိ ရှင်းပေးလိုက်တော့ဗျာ”

ကိုဥဩက ဝုန်းခနဲ ထရပ်လိုက်ပြီး စပ်ဖြဲဖြဲ ရယ်ကာ ကိုယ်လွတ်ရုန်း ထွက်ပြေးပါတော့သည်။

“ဟာ… တောအုပ်ကြီးကလည်း… ဉာဏ်ဆင်ပြန်ပြီ။ လိပ်အကြောင်း ပြောတာ ကြာသွားလို့ ကျုပ် ရွှေငါးတွေ ရေငတ်ကုန်ပြီဗျို့! ပြန်ပြီ၊ ပြန်ပြီ၊ လက်ဖက်ရည်ဖိုးကိုတော့ နောက်မှပဲ ရှင်းတော့မယ်ဗျ”

ပုဂံ၊ ညောင်ဦးမြို့၏ ထနောင်းရိပ်အောက်က လက်ဖက်ရည်ဆိုင်လေးတွင်တော့ သတင်းထောက် ကိုကြေးမုံနှင့် တောအုပ်ကြီး ဖိုးချိုတို့၏ ဟားတိုက်ရယ်မောသံများက ရွှေငါးသည် ကိုဥဩ၏ ကသုတ်ကရက် ထွက်ခွာသွားသော ပုံရိပ်လွှာ၏ နောက်ကျောဘက်တွင် ဆူညံစွာ ကျန်ရစ်ခဲ့ပါတော့သည်။

ဒီနေ့ခေတ် ပျာယာခတ်ပြီး စိတ်ဖိစီးမှုတွေ ပိနေတဲ့ လူတွေ

ကိုဖိုးချိုနှင့်ကိုကြေးမုံတို့ကတော့ စကားဝိုင်းကိုမသိမ်းသေးဘဲ  ဝေဖန်ရေးနှင့်လေကန်ရေးကို ဆက်ကြပြန်သည်။

“လူတွေက မနက်လင်းကတည်းက အလန့်တကြားထ၊ ကော်ဖီကို ကမန်းကတန်း မော့သောက်၊ လမ်းမှာလည်း မီးပွိုင့်မိတာနဲ့ သွေးတိုးချင်ကြတာမို့ အသက် ၃၀ ကျော်တာနဲ့ ရောဂါစုံပြီး အသက်တိုကြတာပေါ့။ ဒါပေမဲ့ လိပ်ကြီးတွေကျတော့ နှိုးစက်လည်းမရှိ၊ နေပူစာလှုံရင်း မျက်စိပွင့်မှ အခွံထဲကထွက်ပြီး မြက်ပင်လေးတစ်ပင်ကိုပဲ ငါးမိနစ်လောက် ဇိမ်ဆွဲဝါးတတ်ကြတာဗျ။ လောကဓံကို ခါးကော့ခံပြီး စိတ်ဖိစီးမှု သုညဖြစ်နေလို့လည်း သူတို့ခမျာ အသက်တွေက ၁၉၀ ကျော်အထိ အေးဆေးရှည်နေကြတာပေါ့”

ဒါတင်မကသေးဘူးဗျ၊ လိပ်တွေမှာ တစ်ကမ္ဘာလုံးက ယောဂဆရာတွေတောင် အတုခိုးရတဲ့ “လိပ်ယောဂ” လျှို့ဝှက်ချက် နှစ်မျိုးတောင် ရှိသေးတယ်။ ပထမတစ်ခုကတော့ အသက်ရှူနှုန်းကို ထိန်းတာပါ။ လူတွေက စိတ်တိုတိုနဲ့ တစ်မိနစ်ကို အကြိမ် ၂၀ လောက် ကမန်းကတန်း ရှူနေချိန်မှာ လိပ်တွေကတော့ တစ်မိနစ်ကို ၄-၅ ကြိမ်လောက်ပဲ ခပ်အေးအေးနဲ့ အနက်ကြီး ရှူကြတာ။ ဒုတိယနည်းကတော့ အခွံထဲ ခေါင်းလျှိုတဲ့ အဆင့်မြင့် ဧကစာ ကျင့်နည်းပေါ့။ လောကကြီးမှာ ပြဿနာတွေ၊ ဒရာမာတွေနဲ့ ဆူညံနေရင် လိပ်တွေက အခွံမာကြီးထဲ ခေါင်းနဲ့ခြေလက်တွေ အကုန်လျှိုသွင်းပြီး အာရုံပိတ် (ဖုန်းပိတ်) လိုက်တာပဲ။ ဒါဟာ ဘယ်သူတွေ ဘာဖြစ်ဖြစ် ကိုယ့်ကမ္ဘာလေးထဲမှာ ငြိမ်ငြိမ်လေး နေတတ်တဲ့ ပညာပဲဗျ။ ” ဟု  ကိုဖိုးချိုက သုံးသပ် သည်။

ထိုအခါ ကိုကြေးမုံက သူ၏အမြင်ကို တင်ပြသည်။

“အလုပ်ခွင်ထဲမှာ အထက်လူကြီးက အလုပ်တွေ အတင်းဖိခိုင်းလို့ စိတ်တိုလာရင် လိပ်လိုပဲ ခေါင်းအေးအေးထားပြီး ဖြည်းဖြည်းချင်းပဲ လုပ်ရမှာနော်။ သူဌေးက ‘ဘာလို့ ဒီလောက် နှေးနေရတာလဲ’ လို့ လာအော်ရင်တောင် ‘ကျွန်တော် အသက်ရာကျော်ရှည်အောင် လိပ်စတိုင် ကျင့်နေတာပါ’ လို့ မျက်နှာသေလေးနဲ့ ပြန်ပြောဖို့ လိုမှာပေါ့”

ကိုကြေးမုံ၏ စကားအဆုံးတွင်ကိုဖိုးချို ပြုံးပြုံးကြီးကြည့်နေသည်။ ထို့နောက်တွင်တော့ ကိုကြေးမုံက  လက်ဖက်ရည်ဖိုး ရှင်းပေးပြီး နိဂုံးချုပ် လိုက်သည်။

ကဲ… “ဖြည်းဖြည်းသွား… အသက်ရှည်တယ်” ဆိုတဲ့ လိပ်ဆောင်ပုဒ်အတိုင်းပဲ၊ ဒီနေ့တော့ လေကန်တာကို ဒီတင်ပဲ လိပ်တစ်ကောင်လို ဖြည်းဖြည်းချင်း ရပ်နားလိုက်ပါတော့မယ်။ အားလုံးပဲ လိပ်လို အေးချမ်းကြပါစေ သတည်း ကိုဖိုးချိုရေ…

HEADLINE: Guinness World Records names 194-year-old tortoise Jonathan a ‘global icon’
SOURCE: The Straits Times

တိုတိုထွာထွာ မှတ်စရာ ( ၃၅ )

အညာမြေ ဝဲလောင်ရွာ၏ နာနို-ထန်းရည်အိပ်မက်

မန္တလေးတိုင်း၊ တောင်သာမြို့နယ်၊ ဝဲလောင်ကျေးရွာ၏ နာမည်ကြီး ထန်းသမားကြီး ဦးသောင်းစိန်၏ အိမ်ရှေ့ကွပ်ပျစ်ထက်တွင်တော့ မိသားစုဝင် သုံးဦး လူစုဝေးနေကြသည်။ အေးမြသော ထန်းတောရိပ်တွင် သက်ကြီးရွယ်အို ဇနီးမောင်နှံနှင့် အတူ တက်ကြွလှုပ်ရှားနေသော  တူတော်မောင် လူငယ်တစ်ဦး ရှိနေပြီး သူက ဖုန်းပွတ်ကာ လောကကြီး ကို လေ့လာနေသည်။

ဘေးတွင်တော့ အငွေ့တထောင်းထောင်းနှင့် မွှေးပျံ့လှသော ထန်းလျက်အိုးကြီးကို ချထားသည်။ ထိုထန်းလျက်များမှာ ဦးသောင်းစိန် ကိုယ်တိုင် ထန်းပင်ထက်တက်၍ ဆွတ်ခူးချက်ပြုတ်ထားသော အရည်အသွေးမြင့် ဝဲလောင်ထန်းလျက် စစ်စစ်များ ဖြစ်ကြသည်။

ဦးသောင်းစိန်က ကွမ်းတမြုံ့မြုံ့ဝါးရင်း ပါးစပ်မှ ကွမ်းရည်နီနီကို ထွေးထုတ်လိုက်ပြီးနောက် မျက်မှောင်ကြုတ်ကာ လက်ထဲမှ စမတ်ဖုန်းကို မလွှတ်တမ်း ကြည့်နေသော တူတော်မောင် ကျော်ကျော်ကို လှမ်းကြည့်လိုက်သည်။ ကျော်ကျော်က မန္တလေးတွင် ကျောင်းသွားတက်ပြီး ခေတ်ပညာတတ်လာသည့် လူငယ်ပီပီ ဖုန်းမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် လက်ချောင်းများကို အလုပ်ပေးနေရင်း တစ်ချက်တစ်ချက် ပြုံးလိုက်၊ စဉ်းစားလိုက် လုပ်နေသည်။ သူ၏ဘေးတွင်တော့  ဦးသောင်းစိန်၏ ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်မြရီက ခြင်မကိုက်အောင် ယပ်တောင်လေး တဖျပ်ဖျပ်ခတ်ရင်း ယောက်ျားဖြစ်သူနှင့် တူဖြစ်သူတို့၏ လှုပ်ရှားမှုကို ပြုံးပြုံးလေး စောင့်ကြည့်နေသည်။

ဦးသောင်းစိန်က ကွမ်းတစ်ချက်ဝါးလိုက်ပြီး ဩဇာပါသော လေသံဖြင့် တိတ်ဆိတ်မှုကို ဖြိုခွင်းကာ လှမ်းမေးလိုက်သည်။

“ဟဲ့… ကျော်ကျော် မင်း မန္တလေးက ပြန်လာ ပြီးကတည်းက အဲဒီ လက်ဖဝါးလောက်ရှိတဲ့ မှန်ပြင်ကိုပဲ နေ့ရောညပါ ပွတ်နေတာ… ဘာတွေများ အသည်းအသန် ကြည့်နေတာလဲကွ။ မြို့ကြီးပြကြီးက ပညာတွေက အဲဒီဖုန်းထဲမှာပဲ အကုန်ရှိနေတာလား”

“ဟာ… ဦးလေးသောင်းစိန် ကလည်း အမေရိကန်မှာက ထန်းရည်မဟုတ်ဘူးဗျ။ သူတို့ဆီမှာ ဆေးခြောက်ပင်ကနေ ထုတ်ယူထားတဲ့ တက်ကြွဓာတ်ပစ္စည်းတွေ ဖြစ်ကြတဲ့ THC ဒါမှမဟုတ် CBD တို့ကို အချိုရည်၊ ကာဗွန်နိတ် (Soda) ဒါမှမဟုတ် အမွှေးနံ့သာတွေနဲ့ စနစ်တကျ ရောစပ်ဖျော်စပ်ထားတဲ့ ‘ဆေးခြောက်ဖျော်ရည်’ စျေးကွက်က ၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ တစ်ဘီလီယံ တောင် ရှိတော့မယ်တဲ့ဗျာ! အရင်က ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ သီးသန့်ဆိုင်တွေမှာပဲ ရောင်းတာ၊ အခုဆို သာမန်ဆူပါမားကတ်တွေမှာပါ အမူးပြေစေမယ့် အပန်းဖြေအချိုရည်ဗူးတွေလို လှလှပပ ဒီဇိုင်းတွေနဲ့ အလွယ်တကူ ဝယ်ရတာတဲ့”

ကျော် ကျော်က ဖုန်းမျက်နှာပြင်ပေါ်က သတင်းအချက်အလက် နှင့် ဓာတ်ပုံများကို လက်ညှိုးထိုးပြရင်း စိတ်လှုပ်ရှားစွာဖြင့် ရှင်းပြသည်။

ဒေါ်မြရီက  ယပ်ခတ်ရင်း မျက်လုံးပြူးသွားသည်။ “အမလေး… ဒေါ်လာ တစ်ဘီလီယံဆိုတာ မြန်မာငွေနဲ့ တွက်ရင် ဝဲလောင်ရွာတစ်ရွာလုံးကို ရွှေချလို့ရတယ်မ ဟုတ်လား ကျော်ကျော်ရဲ့။ ဒါနဲ့ နေပါဦး… အဲဒါ ဘာဆန်းလို့လဲ။ ငါတို့ရွာမှာလည်း နေညိုရင် ထန်းရည်ခါးသောက်ဖို့ ဆိုင်တွေမှာ တိုးဝှေ့နေကြတာပဲဥစ္စာ”

“မတူဘူး အဒေါ်မြရီရဲ့” …

ကျော်ကျော်က ရယ်ကာ ပြောသည်။ “ဂဲလပ် (Gallup) စစ်တမ်းအရ အမေရိကန်မှာ အရက်သောက်တဲ့လူနှုန်းက ၅၄ ရာခိုင်နှုန်းပဲ ရှိတော့လို့ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ၁၉၃၉ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အနိမ့်ဆုံး စံချိန်တင် ကျသွားတာ။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ သူတို့လူငယ်တွေက အရက်သောက်ရင် ဝတယ်၊ စိတ်မူမမှန်ဘူး၊ နောက်တစ်နေ့ အလုပ်ပျက်တယ်၊ အရက်နာကျတယ် (Hangover) ဆိုပြီး အရက်အစား အဲ့ဒီ ဆေးခြောက်ဖျော်ရည်တွေကို ပြောင်းသောက်နေကြတာဗျ”

ဦးသောင်းစိန်က ပေါင်ကို ပုတ်ပြီး တဟားဟား ရယ်လေသည်။

“အမလေး… ခေတ်မီလှချည်လား အမေရိကန်တွေ။ ငါတို့ အညာက ထန်းရည်ခါး သောက်ရင်လည်း နောက်တစ်နေ့ ဟန်ဂိုဗာ (Hangover) မဖြစ်ဘဲ သွေးလေလည်ပတ်ပြီး ချက်ချင်း ထန်းပင်တက်လို့ ရတာပဲကွ။ ငါတို့ဆီ လာမသောက်ဘဲနဲ့”

‘ဟန်ဂိုဗာ’ ဆိုတာ အမူးလွန်တဲ့ နောက်ဆက်တွဲ ဝေဒနာကို ပြောတာဗျ။ အရက်တွေ၊ ဘီယာတွေ အလွန်အကျွံ သောက်ပြီးတဲ့နောက် နောက်တစ်နေ့မနက် အိပ်ရာနိုးတဲ့အခါ ခေါင်းကိုက်တာ၊ ပျို့အန်ချင်တာ၊ ရေငတ်တာနဲ့ လူက နုံးခွေပြီး တစ်ကိုယ်လုံး ကိုက်ခဲနေတဲ့ ခံစားချက်မျိုးကို ခေါ်တာ။ အနောက်နိုင်ငံတွေမှာတော့ အရက်သောက်ပြီးရင် အဲဒီဝေဒနာ ခံစားရလို့ ဆေးခြောက်ဖျော်ရည်ကို ပြောင်းသောက်ကြတာတဲ့။ ဒါပေမဲ့ ဝဲလောင်ရွာက သဘာဝထန်းရည်ခါးစစ်စစ်ကတော့ အချဉ်ပေါက်တာ သဘာဝအတိုင်းမို့ နောက်တစ်နေ့ ခေါင်းမကိုက်ဘူးဆိုတာ ဟုတ်ပါတယ်ဗျာ”

ဝီလီ ရီမဒီ (Willie’s Remedy+)

“ဒါပေမဲ့ ဦးလေးရဲ့… သူတို့ ဖျော်ရည်က အစွမ်းထက်တယ်ဗျ။ Willie’s Remedy+ တို့ Kaya တို့ ဆိုတဲ့ အမှတ်တံဆိပ်တွေမှာ THC, CBD, CBG ဆိုတဲ့ ဓာတ်တွေ ပါတယ်ဗျ။ အနိမ့်စား (Low Dose) ရော၊ အမြင့်စား (High Dose) ရော ရှိတယ်။ စိတ်ကို တည်ငြိမ်စေပြီး အာရုံစူးစိုက်မှု ကောင်းစေတဲ့ L-theanine လည်း ပါတယ်။ အဓိကကတော့ Nano-emulsification နည်းပညာ သုံးထားလို့ သောက်ပြီး ၁၀ မိနစ်ကနေ မိနစ် ၃၀ အတွင်း ချက်ချင်း အာနိသင် ပြတာဗျ။ ပါးစပ်ထဲက သွေးကြောမျှင်တွေက တိုက်ရိုက်စုပ်ယူတာလေ”

ပုံမှန်စားစရာ (Edibles) များသည် အစာအိမ်နှင့် အသည်းမှတစ်ဆင့် ခြေဖျက်ရသဖြင့် ကြာမြင့်ခြင်းဖြစ်သော်လည်း ဖျော်ရည် (Beverages) များသည် အရည်ပုံစံဖြစ်၍ လျှာအောက်နှင့် ပါးစပ်အတွင်းရှိ သွေးကြောမျှင်များမှတစ်ဆင့် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းသို့ တိုက်ရိုက်စုပ်ယူခြင်း (Nano-emulsification နည်းပညာ) ကြောင့် ဘီယာ၊ ဝိုင် သောက်သုံးသကဲ့သို့ လျင်မြန်စွာ အာနိသင် ပြသခြင်း ဖြစ်သည်။

ဒေါ်မြရီက နားမလည်နိုင်ဘဲ ခေါင်းကုတ်သည်။ “နေပါဦး… နာနို အီမန်စီ… ဘာလဲဟင်။ အဲ့ဒါ ငါတို့ ထန်းရည်အိုးထဲ အချဉ်ဖောက်တာထက် မြန်လို့လား”

“မြန်တာပေါ့ အဒေါ်ရယ်။ ပုံမှန် မုန့်တွေလို စားရင် အစာအိမ်က ခြေဖျက်ရလို့ အကြာကြီး စောင့်ရပေမယ့် ဒီဖျော်ရည်က ဘီယာ၊ ဝိုင် သောက်သလို ချက်ချင်း တက်တာ။ ဒါပေမဲ့…” ကျော်ကျော်က သက်ပြင်းချလိုက်သည်။

“ဒါပေမဲ့ ဘာဖြစ်လဲ… ကောင်လေးရဲ့” ဦးသောင်းစိန်က စိတ်ဝင်စားသွားသည်။

“ဒါပေမဲ့ အခု ဝါရှင်တန်ဒီစီက ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်က ရီပတ်ဘလီကန် အမတ်တွေက ဥပဒေသစ် (Farm Bill) ထုတ်ပြီး ပိတ်တော့မလို့ဗျာ။ လာမည့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့ကျရင် အတည်ပြုမှာ။ ဖျော်ရည်တစ်ဘူးမှာ THC ပါဝင်မှုနှုန်းကို ၀.၄ မီလီဂရမ် (0.4 mg) ထက်မပိုရဘူးလို့ ကန့်သတ်မှာတဲ့။ အခု စျေးကွက်ထဲက ဖျော်ရည်တွေက ၅ မီလီဂရမ်ကနေ ၁၀ မီလီဂရမ်အထိ ပါနေတော့ ဥပဒေသာ အတည်ဖြစ်ရင် စျေးကွက်ထဲက ဖျော်ရည် ၉၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ပျောက်သွားတော့မှာ။ အဲ့ဒါကြောင့် လုပ်ငန်းရှင်တွေ ခေါင်းကိုက်ပြီး ကန့်ကွက်နေကြတာ။”

ဝဲလောင်ရွာ၏ “ဝါရှင်တန်ဒီစီ” ဗျူဟာ

ဦးသောင်းစိန်က ဆေးတံကို တစ်ချက် ဖွာလိုက်ပြီး မျက်မှောင်ကုတ်ကာ စဉ်းစားခန်း ဝင်သွားသည်။ ပြီးမှ သူ၏ ထန်းလှီးဓားကို ကိုင်ကာ မတ်တတ်ထရပ်လိုက်သည်။

“ကျော်ကျော်.. မင်းပြောတာ မှန်ရင် အမေရိကန်က လုပ်ငန်းရှင်တွေ သနားစရာပဲ။ ကဲ… ငါတို့ တောင်သာမြို့နယ်၊ ဝဲလောင်ရွာက ထန်းသမားတွေအတွက် အခွင့်အရေး ရပြီ”

ဒေါ်မြရီက ယပ်တောင်ဖြင့် လှမ်းရိုက်သည်။ “တော်ကလည်း တောင်တောင်အီအီ။ ဘာ အခွင့်အရေးလဲ တော်”

“ဟာ… မိရီကလည်း စဉ်းစားကြည့်လေ။ အခု ဝဲလောင်ရွာမှာ ခေတ်လူငယ်တွေက ပင်ပန်းလို့ ထန်းမတက်ချင်ကြတော့ လုပ်သားရှားပါးနေတာ မဟုတ်လား။ ရာသီဥတုကလည်း ပူတော့ ထန်းရည်ထွက်နှုန်းက ကျဆင်းနေတယ်။ ငါတို့ ထွက်သမျှ ထန်းလျက်တွေကို ကျောက်ပန်းတောင်းနဲ့ မြင်းခြံ ကုန်စည်ဒိုင်ပဲ ပို့နေရတာ။ အခု အမေရိကန်မှာ သူတို့ ဆေးခြောက်ဖျော်ရည်တွေ ဥပဒေကြောင့် ၉၅ ရာခိုင်နှုန်း ပိတ်ရတော့မယ်ဆိုရင်… ငါတို့ ဝဲလောင်ရွာက ‘နာနို-ထန်းရည်ခါး’ ကို အမေရိကန် ပြည်နယ် ၃၇ ခုဆီ အွန်လိုင်းကနေ တိုက်ရိုက်ပို့မယ်ကွာ”

ကျော်ကျော်က အံ့သြသွားသည်။

ကျော်ကျော်က အံ့သြသွားပြီး ဆေးတံခိုးငွေ့များကြားမှ ဦးသောင်းစိန်ကို မယုံကြည်နိုင်သလို စိုက်ကြည့်ကာ မေးလိုက်သည်။

“ဗျာ… ဦးလေးကလည်း ကျွန်တော်ပြောတာက အမေရိကန်က ဆေးခြောက်ဖျော်ရည် စျေးကွက် အကျပ်ရိုက် တော့မယ်ဆိုတာလေ။ အဲ့ဒါနဲ့ ဝဲလောင်ရွာက ထန်းရည်ခါးနဲ့ ဘာဆိုင်လို့လဲဗျ။ ပြီးတော့ ‘နာနို-ထန်းရည်ခါး’ ဆိုတာကလည်း ဘာလဲ”

ဦးသောင်းစိန်က သဘောကျစွာ ရယ်မောလိုက်ပြီး သူ၏ အကြံအစည်ကို ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားစွာ ရှင်းပြတော့သည်။

“ဆိုင်တာပေါ့ ကျော်ကျော်ရာ။ မင်းပဲ စဉ်းစားကြည့်လေ။ အမေရိကန်လူငယ်တွေက ညဘက်ဆို စိတ်အပန်းပြေဖို့၊ ရီဝေဝေဖြစ်ဖို့အတွက် အယ်လ်ကိုဟော (Alcohol) မပါတဲ့ စိတ်ကြွဖျော်ရည်တွေကို သောက်ကြတာမဟုတ်လား။ အခု သူတို့ဆီက ဆေးခြောက်ဖျော်ရည်တွေက ဥပဒေသစ်ကြောင့် THC ပါဝင်မှုနှုန်း ၀.၄ မီလီဂရမ်အထိ အတင်းလျှော့ချ ခံရတော့မယ်။ ဆိုလိုတာက သောက်လည်း ဘာမှ ထူးခြားမှာ မဟုတ်တော့ဘူး။ အဲဒီအချိန်မှာ ငါတို့ အညာက သဘာဝအတိုင်း ဖောက်ထားတဲ့ ထန်းရည်ခါးက စျေးကွက်ထဲ ဝင်သွားရမယ်။”

“ဒါပေမဲ့ အန်ကယ်… ထန်းရည်ခါးက သရက်သီးပုပ်သလို ရက်ကြာရင် ချဉ်သွား၊ ပုပ်သွားမှာပေါ့။ အမေရိကန်အထိ ဘယ်လို ပို့မလဲ” ဟု ကျော်ကျော်က ထောက်ပြသည်။

“အေး… အဲ့ဒါကြောင့် ငါက ‘နာနို’ လို့ ပြောတာပေါ့” ဦးသောင်းစိန်က ဆေးတံကို ကွပ်ပျစ်ပေါင်ပေါ် ခေါက်လိုက်ရင်း ဆက်ပြောသည်။ “ပြီးခဲ့တဲ့လက မြို့ကပြန်လာတဲ့ ရွာက ကောလိပ်ကျောင်းသား အောင်စိုး ပြောပြတာ။ အခု ခေတ်မီနည်းပညာနဲ့ ထန်းရည်ခါးကို နာနိုစစ်ထုတ်စနစ် (Nano-filtration) သုံးပြီး အချဉ်ပေါက်စေတဲ့ ဘက်တီးရီးယား တွေကို ထိန်းချုပ်လို့ရတယ်တဲ့။ အယ်လ်ကိုဟော ပါဝင်မှုကိုလည်း သဘာဝအတိုင်း ၅ ရာခိုင်နှုန်းဝန်းကျင်မှာ တည်ငြိမ်အောင် လုပ်ပြီး စည်သွတ်ဘူး လှလှလေးတွေနဲ့ ဖန်တီးလို့ရတယ်။ ဓာတုပစ္စည်း လုံးဝမပါတဲ့ သဘာဝ အော်ဂဲနစ် ‘အညာဝိုင်’ (Anyar Wine) ပေါ့ကွာ။”

ဒေါ်မြရီက ယပ်တောင်ကို ပေါင်ပေါ်တင်ရင်း စိတ်ဝင်စားလာကာ ကြားဖြတ်မေးသည်။ “အော်… တော်ကလည်း။ နည်းပညာ ရှိဦးတော့ အမေရိကန်က ဥပဒေတွေကို ကျွန်မတို့က ဘယ်လိုကျော်မှာလဲ”

“မိရီ… မင်းကလည်း ခေတ်နောက်ကျကျန်ခဲ့ပြန်ပြီ” ဦးသောင်းစိန်က ရှင်းပြသည်။ “အခု အမေရိကန်မှာက ဖက်ဒရယ်ဥပဒေက ပိတ်ပင်ဖို့ လုပ်နေပေမယ့် ပြည်နယ်အလိုက် ဒီဂျစ်တယ် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဥပဒေတွေက ရှိသေးတယ်။ ငါတို့က အွန်လိုင်း ပလက်ဖောင်းပေါ်ကနေ ‘သဘာဝအပင်ထွက် အပန်းဖြေဖျော်ရည်’ (Natural Botanical Beverage) အနေနဲ့ အိမ်တိုင်ရာရောက် ပို့စနစ် (Direct-to-Consumer) နဲ့ ရောင်းမှာ။ ဆေးခြောက်လည်း မဟုတ်၊ ဆေးရွက်ကြီးလည်း မဟုတ်တော့ သူတို့ ကန့်သတ်ချက်တွေနဲ့ လွတ်တယ်။ အမေရိကန် ပြည်နယ် ၃၇ ခုက အွန်လိုင်းစျေးကွက်ကို တိုက်ရိုက် ထိုးဖောက်မယ်”

ကျော်ကျော်သည် အဘိုးကြီး၏ အမြင်ကျယ်မှုနှင့် ဗျူဟာမြောက် စဉ်းစားပုံကို လေးစားသွားမိသည်။ တောရွာလေးတစ်ရွာမှ ထန်းသမားတစ်ဦးက ဝါရှင်တန်ဒီစီက ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်၏ ဥပဒေအပြောင်းအလဲကို အညာမြေ၏ ထွက်ပေါက်အဖြစ် မြင်အောင် ကြည့်နိုင်လိမ့်မည်ဟု သူ လုံးဝမထင်ထားခဲ့ပေ။

“ဒါဆို အန်ကယ်… ဝဲလောင်ရွာက လုပ်သားရှားပါးမှုပြဿနာကို ဘယ်လိုဖြေရှင်းမလဲ”

ဦးသောင်းစိန်က ထန်းလှီးဓားကို လက်ညှိုးထိုးရင်း ပြုံးလိုက်သည်။

“အမေရိကန် ဒေါ်လာနဲ့သာ တိုက်ရိုက်ရောင်းရလို့ကတော့… ရွာက လူငယ်တွေ မြို့ပေါ်တက်ပြီး အလုပ်ကြမ်း လုပ်စရာ မလိုတော့ဘူး ကျော်ကျော်။ ထန်းတက်သမားတွေကို လစာကောင်းကောင်းပေးမယ်။ ထန်းတောတွေကို ခေတ်မီစိုက်ပျိုးရေးနဲ့ ထိန်းသိမ်းမယ်။ ကဲ… လာ… စကားပြောမနေနဲ့တော့။ အောင်စိုးဆီ သွားပြီး အမေရိကန် ဝဘ်ဆိုက်ကနေ ‘ဝဲလောင်ရွာ ထန်းရည်ခါး’ (Welaung Palm Wine) အတွက် မှာယူလို့ရမယ့် အွန်လိုင်းစနစ်ကို အခုပဲ စတင်ပြင်ဆင်ရအောင်”

ဦးသောင်းစိန်သည် ခြေလှမ်းကျဲကြီးများဖြင့် အိမ်ပေါ်မှ ဆင်းသွားတော့သည်။ ကျော်ကျော်နှင့် ဒေါ်မြရီတို့မှာမူ အညာမြေ၏ ထန်းတောစိမ်းစိမ်းကြီးများမှသည် အမေရိကန်အထိ စီးဆင်းတော့မည့် “နာနို-ထန်းရည်ခါး” ရိုးရာဗျူဟာကြီးကို ငေးမော အံ့သြရင်း ကျန်ရစ်ခဲ့ ကြလေ တော့သည်။

HEADLINE: Cracking open a can of cannabis – America’s new pastime
SOURCE: AFP